بهشت کافی (ترجمه روضه‌الکافی) صفحه 370

در آداب سفر

[547] حمّاد از امام صادق علیه السّلام روایت کند که فرمود: لقمان به پسرش گفت: هر گاه به همراه مردمی سفر کردی، چه در کار خود و چه در کار آنها با ایشان رایزنی بسیار کن و لبخند بسیار به روی آنها بزن و در توشه و خرجی خود بخشنده باش، و هر گاه تو را دعوت کردند دعوت ایشان را بپذیر، و هنگامی که از تو یاری طلبیدند بدیشان یاری رسان، و در سه چیز بر آنها برتری یاب، خاموشی بسیار، نماز فراوان به جای آوردن و در سخاوت بدان چه همراه داری اعم از مرکب و مال و توشه. و هر گاه از تو در حقّ مسلّمی گواهی خواستند برای آنها گواهی ده، و هنگامی که با تو رایزنی کردند تا آن جا که می‌توانی نظر خوبی بدیشان ده، و در کاری تصمیم مگیر تا در آن خوب اندیشه کنی، و در هیچ مشورتی [بزودی] پاسخ مده تا در فکر آن برخیزی و بنشینی و بخوابی و غذا بخوری و نماز بخوانی، و در این میان اندیشه و حکمت خود را بکار زنی، زیرا هر کس خیرخواهی بیغرضانه برای کسی که با او رایزنی کرده نکند خدای تبارک و تعالی اندیشه و خرد او را بستاند و امانت [خود] را از او بگیرد. و هنگامی که دیدی همراهانت حرکت کرده راه می‌روند تو هم با آنها برو، و هر گاه دیدی به کاری پرداختند تو هم با آنها به این کار بپرداز.

و چون صدقه و قرضی به کسی دادند تو هم بده، و سخن آن کسی را که از تو عمر بیشتری دارد گوش کن، و هر گاه فرمانی به تو دادند و از تو چیزی طلبیدند بدیشان پاسخ مثبت ده، و از گفتن «نه» خودداری کن، زیرا کلمه «نه» [نشانه] درماندگی و نکوهیدگی است.

و هر گاه در راه خود حیران ماندید و راه را گم کردید فرود آیید، و هر گاه در مقصد خود مردّد شدید درنگ کنید و با هم رایزنی کنید، هنگامی که به یک نفر تنها برخورد کردید از او به تنهایی راه خود را نپرسید و از او راهنمایی نجویید، زیرا یک نفر به تنهایی در بیابان مشکوک است و شاید او دیده‌بان دزدان باشد، یا او همان شیطانی باشد که شما را حیران کرده است، و از دو نفر هم بهراسید مگر آنکه وضعی [دالّ بر درستی] در آنها ببینید که من اکنون آن را نمی‌بینم، زیرا شخص دانا هنگامی که چیزی را با چشم خود ببیند آثار حقیقت