لمعة من بلاغة الحسین علیه‌السلام‌ صفحه 45

و قال لرجل ايهما احب اليك؟ رجل يروم قتل مسكين قد ضعف، تنقذه من يده؟ او ناصب يريد اضلال مسكين مؤمن من ضعفآء شيعتنا، تفتح عليه ما يمتنع المسكين به منه و يقحمه [148] و يكسره بحجج الله تعالي؟قال: بل انقاذ هذا المسكين المؤمن من يد هذا الناصب. ان الله تعالي يقول: (و من احياها فكانما احيا الناس جميعا) اي: و من احياها و ارشدها من كفر الي ايمان، فكانما احيا الناس جميعا من قبل ان يقتلهم بسيوف الحديد [149] .حضرت به مردي فرمود: كدام عمل در نزد تو محبوب‌تر و مطلوب‌تر است؟ آيا مردي كه مي‌خواهد بيچاره‌اي را بكشد و تو او را نجات مي‌دهي و يا كسي كه دشمن اهل بيت است و مي‌خواهد شيعه‌ي ناتواني را از راه راست منحرف سازد و تو آن شيعه را كه توانايي استدلال ندارد با دليل و برهان از گمراهي رهايي مي‌بخشي؟سپس حضرت خود فرمودند:نجات شيعه‌اي كه در معرض گمراه شدن است از دست ناصبي (دشمن اهل بيت عليهم‌السلام) باارزش‌تر مي‌باشد، زيرا خداوند مي‌فرمايد: كسي كه نفسي را احيا كند، گويا همه‌ي مردم را زنده كرده است و آنها را از كشته شدن با شمشيرها رهايي بخشيده است.

صفات سلاطين

و قال شر خصال الملوك: الجبن من الأعداء، و القسوة علي الضعفاء، و البخل عند الاعطاء [150] .بدترين ويژگي حاكمان و سلاطين (سه چيز است):1. ترس از دشمنان؛2. سخت دلي نسبت به ضعيفان؛3. بخل ورزيدن به هنگام عطا و بخشش.

ميزان تلاش

و قال لا تتكلف ما لا تطيق، و لا تتعرض لما لا تدرك و لا تعد بما لا تقدر عليه، و لا تنفق الا بقدر ما تستفيد، و لا تطلب من الجزآء الا بقدر ما صنعت، و لا تفرح الا بما نلت من طاعة الله تعالي و لا تتناول الا ما رأيت نفسك له اهلا [151] .در آنچه طاقت نداري، به خود سختي و رنج مده، و به آنچه نمي‌رسي، دست درازي مكن، و به آنچه در قدرتت نيست، اعتنا نكن، به اندازه‌ي بهره‌اي كه مي‌بري انفاق كن، و به ميزان عملي كه انجام مي‌دهي به دنبال پاداش باش، شادي تو منحصر باشد در آنچه كه از طاعت خداوند به جا آورده‌اي و فقط آنچه را كه شايسته و اهل آن هستي بردار (و استفاده كن).

آرامش امين

و قال الامين آمن، و البري‌ء جري‌ء، و الخآئن خائف و المسي‌ء مستوحش، اذا وردت علي العاقل لمة قمع الحزن بالحزم، و قرع العقل للاحتيال [152] .شخص امين همواره در امنيت و آرامش (دروني) است. و شخص بي‌گناه و پاك، وحشت و ترسي ندارد (و با شجاعت به وظايف خويش اقدام مي‌كند) انسان خيانت پيشه و بدكردار، در ترس و هراس به سر مي‌برد. وقتي بر انسان عاقل، سختي و بلايي وارد شود غم و اندوه خويش را با هوشياري (و دورانديشي) بر طرف و عقل خويش را براي چاره‌جويي به كار مي‌گيرد.

برخورد با سلاطين

و قال لا تصفن لملك دوآء، فان نفعه لم يحمدك، و ان ضره اتهمك [153] .براي پادشاهي از دارويي تعريف نكن، زيرا اگر منفعت بدهد از تو تشكر نمي‌كند، و اگر متضرر شود، تو را متهم مي‌كند.

گناه از عذرخواهي بهتر است