لمعة من بلاغة الحسین علیه‌السلام‌ صفحه 48

و قال دراسة العلم لقاح المعرفة، و طول التجارب زيادة في العقل، و الشرف التقوي. و القنوع راحة الابدان، و من احبك نهاك، و من أبغضك اغراك [165] .فراگيري علم و دانش، اولين درجه‌ي معرفت است، و زيادي تجربه، عقل را افزايش مي‌دهد و شرافت، خود نوعي تقواست. و قناعت، راحتي بدن است، و هر كس تو را دوست بدارد، از ارتكاب خلاف بازت مي‌دارد و هر كس تو را دشمن داشته باشد، تو را به انجام خلاف تشويق مي‌نمايد.

فلسفه‌ي روزه

سئل لم افترض الله عزوجل علي عبيده الصوم؟فقال عليه‌السلام: ليجد الغني مس الجوع، فيعود بالفضل علي المساكين [166] .از حضرت سؤال شد: چرا خداوند روزه را بر بندگانش واجب ساخته است؟ فرمود: تا افراد بي‌نياز درد گرسنگي را بچشند و در نتيجه، بر مساكين ببخشند.

حفظ آبرو

و قال اذا سمعت احدا يتناول اعراض الناس فاجتهد ان لا يعرفك، فان اشقي الاعراض به معارفه [167] .اگر شنيدي كسي آبروي مردم را مي‌برد سعي كن تو را نشناسد زيرا هر كس را بشناسد، بيشتر آبروي او را مي‌ريزد.

خوف از خدا

قيل له ما اعظم خوفك من ربك فقال عليه‌السلام: لا يأمن يوم القيامة، الا من خاف الله في الدنيا [168] .به حضرت عرض شد: چرا اين قدر از خدا مي‌ترسي؟ جواب دادند: روز قيامت كسي در امان نيست، مگر آن كه در دنيا، خوف خدا را در دل داشته باشد.

جهاد واجب است يا مستحب

سئل عن الجهاد سنة او فريضة فقال عليه‌السلام: الجهاد علي اربعة اوجه: فجهادان فرض، و جهاد سنة لا يقام الا مع فرض، و جهاد سنة.فاما احد الفرضين فجهاد الرجل نفسه عن معاصي الله، و هو من اعظم الجهاد، و مجاهدة الذين يلونكم من الكفار فرض.و اما الجهاد الذي هو سنة لا يقام‌الا مع فرض، فأن مجاهدة العدو فرض علي جميع الامة، لو تركوا الجهاد لاتاهم العذاب، و هذا هو من عذاب الامة، و هو سنة علي الامام. وحده ان يأتي العدو مع الامة فيجاهدهم.و اما الجهاد الذي هو سنة فكل سنة اقامها الرجل، و جاهد في اقامتها و بلوغها و احيائها، فالعمل و السعي فيها من افضل الاعمال لانها احيآء سنة.و قد قال رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم: «من سن سنة حسنة فله اجرها و اجر من عمل بها الي يوم القيامة من غير ان ينقص من اجورهم شيئا» [169] .از حضرتش سؤال شد كه جهاد واجب است، يا مستحب؟امام عليه‌السلام در پاسخ فرمودند: جهاد چهار صورت دارد، دو صورت آن لازم و واجب است، سوم، جهاد لازمي است كه بدون امام انجام نپذيرد، و چهارم، جهاد مستحب است.اما دو جهاد واجب آن است كه فردي با نفس خود در كناره‌گيري از نافرماني خداوند جهاد نمايد و آن بزرگ‌ترين جهاد است، و جهاد با آن كفاري كه هم مرز با شمايند.3. اما جهادي كه لازم است و جز با امام انجام نشود، جهاد با دشمن است كه اين جهاد بر همه‌ي امت لازم است و اگر اين جهاد را ترك كنند، عذاب امت را فراگيرد و اين نوع جهاد بر امام لازم است، و نحوه‌ي آن اين است كه امام عليه‌السلام همراه امت براي دشمن لشكركشي كند و با آنها جهاد نمايد.4. اما جهادي كه مستحب است، مبارزه براي برپايي هر مستحبي كه از بين رفته است، در نتيجه انسان مسلمان، سنتي را احيا مي‌كند و در راه برپايي و زنده كردن و اجراي آن جهاد مي‌نمايد.كه جهاد در اين جهت، از بهترين اعمال است، زيرا سنتي را احيا نموده است رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: هر كه سنت و روش خوبي را برقرار كند، ثواب آن و ثواب هر كس را كه تا قيامت به آن عمل نمايد خواهد برد، بي آن كه از ثواب او چيزي كاسته شود.

امام هدايت و امام ضلالت