شرح خطبهی توحیدیه صفحه 26

صفحه 26

آن شخصي است كه تعقل كرده است، پس چون تواند بود كه حقيقت واجب الوجود - كه هيچ گونه احتياج بر او روا نيست - در ذهن در آيد؟

و بنابراين، معني فقره‌ي آينده، مؤكد و مؤيد اين فقره خواهد بود.

و كل قائم في سواه معلول

و هر چه قائم است، در غير خود او معلول است و علتي دارد [65]؛ يعني حق تعالي، مانند صور و اعراض، حلول در چيزي نكرده است، و قائم به غير خود نيست؛ كه اگر چنين باشد، در وجود و تعين، محتاج به آن محل خواهد بود [66]، و ممكن خواهد بود.

بصنع الله يستدل عليه.

به صنع خدا و آفريدن او، يا آفريده هاي او، استدلال كرده مي‌شود بر او؛ يعني بر وجود و علم و قدرت و ساير صفات كماليه‌ي او. و اين فقره، مؤيد معني اول فقره‌ي سابقه است [67].

و بالعقول تعتقد معرفته.

و به عقل ها، اعتقاد كرده مي‌شود، يا مستحكم مي‌شود معرفت او.

و بالفطره تثبت حجته.

و به خلق كردن و نو پديد آوردن او خلق را، ثابت مي‌شود حجت او بر خلق. زيرا كه خلق هر مخلوقي، دليل است بر وجود و وحدانيت و علم و قدرت و حكمت او.

و محتمل است كه اشاره باشد به آنچه حق تعالي فرموده است كه: «فطره الله التي فطر الناس عليها [68] «و مفسران گفته‌اند كه يعني: حق تعالي، همه كس را چنان خلق كرده است، كه قابل آن هستند كه ايمان بياورند، و حق تعالي را - به قدري كه

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه