- پیشگفتار 1
- در آمد 3
- فصل نخست: پرتویی از آفتاب 4
- اشاره 4
- 1. تولد 5
- 2. پدر 5
- 5. فرزند 6
- 4. همسر 6
- 3. مادر 6
- 6. امامت 7
- 8. زیارت 8
- 7. شهادت 8
- فصل دوم: ارتباط با خدا 10
- اشاره 10
- 1. خدا باوری 11
- وجود خدا 11
- علم خدا 11
- اراده ی خدا 11
- شرک به خدا 12
- یگانگی خدا 12
- ایمان پذیری 13
- 2. انس با خدا 13
- خدا اندیشی 14
- بندگی خدا 14
- نماز گزاری 15
- شب زنده داری 21
- روزه داری 22
- حج 23
- دعاها وذکرها 23
- قرآن 25
- آیه الکرسی 25
- معاد اندیشی 28
- فصل سوم: حجت خدا 30
- اشاره 30
- 1. نیاز به امام 31
- 2. اطاعت از اولی الأمر 32
- 3. اهل بیت علیهم اسلام 32
- 4. امیرمؤمنان 33
- غدیر 34
- 5. عاشورای حسینی 36
- 6. مهدویت 37
- 7. زیارت 39
- فصل چهارم: خویشتن 42
- اشاره 42
- 1. سیمای ظاهری 43
- چهره 43
- هیبت و وقار 44
- آراستگی 44
- قامت 44
- پوشاک 48
- خوابیدن 49
- خندیدن 50
- خوردن 50
- عالم آل محمد 53
- 2. سیمای علمی 53
- پاسخ گویی 54
- گسترش علوم 55
- گستره شاگردان 55
- ادب 56
- آگاهی به همۀ زبان ها 56
- علم آموزی 56
- 3. سیمای اخلاقی 56
- اخلاق 57
- گفتار 57
- گذشت 58
- اندیشه 58
- بردباری 58
- تواضع 59
- توکل 59
- سپاسگزاری 60
- خاموشی 61
- اخلاص 61
- راستی 61
- مروّت 61
- امانت داری 62
- گناه گریزی 62
- هوای نفس 62
- نهی از صفات رذیله 63
- حسابرسی نفس 63
- خوش گمانی 64
- انسان نمونه 64
- توبه 64
- منع از دشمنی و بدگویی 65
- جدال 65
- اسراف نکردن 65
- نیکی 66
- مشورت 67
- مدیریت زمان 67
- نظم 67
- فعالیت اقتصادی 68
- توجه به مشکلات یاران 70
- فصل پنجم: خانه و خانواده 72
- اشاره 72
- خانه آسمانی 73
- 1. خانه 73
- والدین 75
- همسر 77
- فرزند 80
- 2. خویشاوندان 84
- صلهٔ رحم 84
- برادر 84
- مهمان و مهمانی 86
- فصل ششم: جامعه 88
- اشاره 88
- معین کردن مبلغ 89
- انس با کارگر 89
- 1. خدمتکاران و کارگران 89
- مشورت با کارگر 90
- اشاره 90
- 2. مردم 90
- نظارت همگانی 91
- ولایتعهدی با اجبار و تهدید 92
- معاشرت 92
- 3. ولایتعهدی 92
- مهرورزی 92
- ولایتعهدی؛ به صورت مشروط 93
- چرایی پذیرش 93
- اشاره 94
- فصل هفتم: بهداشت و سلامت 94
- 1. بهداشت دهان و دندان 95
- 2. بهداشت بدن 96
- نمک 97
- 3. بهداشت محیط 97
- 4. خوردنی ها 97
- نخود 97
- خرما 97
- سویق 98
- کُندر 98
- سبزی 98
- کدو 98
- انار 99
- انجیر 99
- کاسنی 100
- برنج 100
- باقلا 100
- نان 100
- زیتون 101
- انگور و مویز 101
- سیب 101
- چغندر 102
- عدس 102
- بِه 102
- گوشت 103
- خربزه 103
- عسل 103
- 5. نوشیدن 104
- 6. نشستن 105
- 7. سفر 105
- 8. بیماری 106
- 9. عیادت 107
- کتابنامه 108
دوبارہ، پاداش و حسابرسی.(1)
خدا اندیشی
همیشه به یاد خدا بود. رجاع بن ابیضحاک میگوید: «به خدا، هیچ کس را ندیدم که به اندازهٔ او باتقوا باشد و ذکر خدا بگوید و از خدا بترسد.»(2)
نام و یاد خدا در هر حالی بر زبانش بود و این فرهنگ را به یاران خود منتقل میکرد. هر وقت میخواست یادداشتی برای نیازمندی هایشان بنویسد، این طور می نوشت: «بسم الله الرحمّن الرحیم» و در ادامهٔ آن می افزود: «آذکز ان شاء الله.» (به خواست خدا، به خاطر خواهم آورد.) سپس هرچه می خواست، یادداشت می کرد.(3)
در همهٔ وقت هایش ذکر خدا را می گفت.(4)
توصیه می کرد به خدا خوشی بین باشیم: «هرکس به خدا خوش بین باشد، خدا هم مثل همین طرز تفکرش با او رفتار می کند.»(5)
بندگی خدا
چون می خواست بندگی کردنش خالصانه باشد، قسم خورده بود هر وقت به ذهنش خطور کند که بهتر از فلان غلام سیاه است، بردهایش را آزاد کند و ثروتش را انفاق کند: مگر آنکه واقعاً با انجام دادن عمل صالحی، از آن غلام بهتر شده باشد.(6)
روزی مأمون به او گفت: «من از کمالات و علم و تقوا و عبادت تو باخبرم و تو را برای خلافت شایسته تر میدانم.» حضرت فرمود: «افتخارم بندگی خداست. با زهد و تقوا،امیدوارم از شر دنیا نجات پیدا کنم و با نرفتن دنبال حرام ها به سعادت اخروی برسم و
1- محمدبن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، صفات الشیعه، ص 51
2- علی بن حسن طبرسی، مشکاه الانوار فی غرر الاخبار، ص57
3- حسن بن علی بن شعبهٔ حزانی، تحف العقول عن آل الرسول، ص 443
4- محمدبن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، عیون اخبار الرضا، ج2، ص 180
5- حسن بن علی بن شعبهٔ حزانی، تحف العقول عن آل الرسول، ص449
6- محمدباقر مجلسی، بحار الانوار، ج49، ص 96