- پیشگفتار 1
- در آمد 3
- اشاره 4
- فصل نخست: پرتویی از آفتاب 4
- 2. پدر 5
- 1. تولد 5
- 5. فرزند 6
- 4. همسر 6
- 3. مادر 6
- 6. امامت 7
- 7. شهادت 8
- 8. زیارت 8
- فصل دوم: ارتباط با خدا 10
- اشاره 10
- 1. خدا باوری 11
- علم خدا 11
- اراده ی خدا 11
- وجود خدا 11
- شرک به خدا 12
- یگانگی خدا 12
- 2. انس با خدا 13
- ایمان پذیری 13
- بندگی خدا 14
- خدا اندیشی 14
- نماز گزاری 15
- شب زنده داری 21
- روزه داری 22
- دعاها وذکرها 23
- حج 23
- آیه الکرسی 25
- قرآن 25
- معاد اندیشی 28
- فصل سوم: حجت خدا 30
- اشاره 30
- 1. نیاز به امام 31
- 3. اهل بیت علیهم اسلام 32
- 2. اطاعت از اولی الأمر 32
- 4. امیرمؤمنان 33
- غدیر 34
- 5. عاشورای حسینی 36
- 6. مهدویت 37
- 7. زیارت 39
- فصل چهارم: خویشتن 42
- اشاره 42
- 1. سیمای ظاهری 43
- چهره 43
- هیبت و وقار 44
- آراستگی 44
- قامت 44
- پوشاک 48
- خوابیدن 49
- خوردن 50
- خندیدن 50
- 2. سیمای علمی 53
- عالم آل محمد 53
- پاسخ گویی 54
- گستره شاگردان 55
- گسترش علوم 55
- 3. سیمای اخلاقی 56
- آگاهی به همۀ زبان ها 56
- علم آموزی 56
- ادب 56
- گفتار 57
- اخلاق 57
- اندیشه 58
- گذشت 58
- بردباری 58
- تواضع 59
- توکل 59
- سپاسگزاری 60
- خاموشی 61
- اخلاص 61
- راستی 61
- مروّت 61
- امانت داری 62
- هوای نفس 62
- گناه گریزی 62
- حسابرسی نفس 63
- نهی از صفات رذیله 63
- خوش گمانی 64
- توبه 64
- انسان نمونه 64
- منع از دشمنی و بدگویی 65
- اسراف نکردن 65
- جدال 65
- نیکی 66
- مشورت 67
- نظم 67
- مدیریت زمان 67
- فعالیت اقتصادی 68
- توجه به مشکلات یاران 70
- فصل پنجم: خانه و خانواده 72
- اشاره 72
- خانه آسمانی 73
- 1. خانه 73
- والدین 75
- همسر 77
- فرزند 80
- صلهٔ رحم 84
- برادر 84
- 2. خویشاوندان 84
- مهمان و مهمانی 86
- اشاره 88
- فصل ششم: جامعه 88
- 1. خدمتکاران و کارگران 89
- معین کردن مبلغ 89
- انس با کارگر 89
- 2. مردم 90
- مشورت با کارگر 90
- اشاره 90
- نظارت همگانی 91
- معاشرت 92
- 3. ولایتعهدی 92
- ولایتعهدی با اجبار و تهدید 92
- مهرورزی 92
- ولایتعهدی؛ به صورت مشروط 93
- چرایی پذیرش 93
- اشاره 94
- فصل هفتم: بهداشت و سلامت 94
- 1. بهداشت دهان و دندان 95
- 2. بهداشت بدن 96
- نخود 97
- نمک 97
- 3. بهداشت محیط 97
- 4. خوردنی ها 97
- خرما 97
- کُندر 98
- سویق 98
- سبزی 98
- کدو 98
- انار 99
- انجیر 99
- کاسنی 100
- باقلا 100
- نان 100
- برنج 100
- سیب 101
- انگور و مویز 101
- زیتون 101
- عدس 102
- بِه 102
- چغندر 102
- گوشت 103
- خربزه 103
- عسل 103
- 5. نوشیدن 104
- 6. نشستن 105
- 7. سفر 105
- 8. بیماری 106
- 9. عیادت 107
- کتابنامه 108
یا أیُهَا الَّذینَ آمَنُوا اتَّقُوا الله وَلَتنَظرنفس ما قدّمَتْ لغد وَ اتقوا الله إنّ الله خبیر بما تَعْمَلُونَ(1)
خودشناسی راهی برای خداشناسی است: دریچه های برای شناخت خدا و عالم هستی و درک صحیح هدف آفرینش. امام میکوشید تا با ایجاد درک صحیح از انسان تکامل، مردم را بدان سو هدایت کند. این انسان تکامل باید در همهٔ ابعاد به رشد و تعالی برسد: از خصوصیات و آداب و ویژگیهای ظاهری د گرفته تا رفتار با دیگران و جامعهٔ پیرامون خود. در این فصلی، پس از اشاره ای اندک به ویژگیهای ظاهری و فردی خود امام، به سیرهٔ ایشان نیزدربارهٔ آداب و رفتارهای فردی میپردازیم.
1. سیمای ظاهری
چهره
برخی خرمایی رنگ و سرخرو توصیفش کردهاند و برخی دیگر سفیدرو.(2) بسیاری مورخان بر آن اند که سیمای امام جذاب و سبزہ بودہ است.(3)
روایات بر شباهت خاص او به پیامبر اکرم تأکید کرده اند. یوسف بن حاتم شامی مینویسد: «امام رضاشبیه ترین مردم به پیامبر بود. هرکس پیامبر را در خواب می دید، ایشان را به شکل و شمایل علی بن موسی الرضا مشاهده می کرد.»(4)
1- حشر، 18: «ای کسانی که ایمان آوردهاید، از مخالفت خدا بپرهیزید و هرکس باید بنگرد تا برای فردایش چه چیز از پیش فرستاده و از خدا بپرهیزید که خداوند از آنچه انجام می دهید، آگاه است.»
2- باقر شریف قرشی، حیاه الامام الرضا، ج 1، ص27
3- مؤمن بن حسن شبلنجی شافعی، نور الابصارفی مناقب آل النبی المختار، ص 309 احمدبن یوسف قرمانی، اخبار الدول و آثار الاول فی التاریخ، ص 114
4- یوسف بن حاتم شامی، الدر النظیم فی مناقب الائمه اللهامیم، ص 678