خلاصه عبقات الانوار: حدیث ولایت صفحه 74

اگر در آن یافتیدش درست است وگرنه حجت نیست. او نوشتن کتاب ها را دوست نمی داشت. در این باره به او گفته شد، گفت: این مسند را امام قرار دادم. اگر مردم در سنتی از سنتهای رسول خدا اختلاف کردند به آن مراجعه کنید.»

وجه هایی که این سخن دربردارد پوشیده نیست، که هر یک از آن ها برای وجوب پذیرش حدیث ولایت - که در مسند نقل شده - بسنده است، نیز برای رد بر کسانی که از آن عیب جویی می کنند.

ابن جوزی در کتاب الموضوعات گفت: «هرگاه حدیثی بیرون از کتاب های اسلام مانند: الموطا، مسند احمد، دو صحیح (مسلم و بخاری)، سنن ابوداود، ترمذی و مانند آن دیدید، در آن دقت کنید. اگر همانندی در صحاح و حسان داشت، امرش را سامان دهید. و اگر در آن شک کردید و دیدید که با اصول اختلاف دارد، رجال اسنادش را بررسی کنید و در مورد احوالشان، از کتابمان به نام «الضعفا و المتروکین» دقت کنید، تا وجه عیب جویی از آن را دریابید.»(1)

در این سخن، کتاب مسند، از کتاب های اصلی اسلام به شمار آمده است، و آن را در ردیف الموطا و دو صحیح و دیگر کتاب هایی که نیاز به دقت و درنگ در اسناد حدیثهایش نیست، آورده است.

اعتماد ابن روز بهان و ابن تیمیه و ابن حجر بر ابن جوزی

این حکم ابن جوزی در کتابش موضوعات بود؛ و چه بسیار همانند ابن تیمیه و ابن روز بهان و ابن حجر بر احکام ابن جوزی در آن کتاب اعتماد کرده اند، به ویژه در زمینه فضائل امیرالمؤمنین علیه السلام و اهل بیت. همین گونه اند کابلی نویسنده الصواقع و دهلوی و پیروانشان. گوشه ای از موارد اعتماد قوم بر دیدگاه های ابن جوزی را می آوریم:

1. ابوالمؤید خوارزمی در آغاز کتابش (جامع مسانید ابی حنیفه) گوید: «و دلیل بر آنچه آوردیم، این است که هرگاه تعدیل بر جرح ترجیح یافت، جرح را بی اثر می کند. این مطلب را پیشوای پیشوایان تحقیق، ابن جوزی در کتاب خود (التحقیق فی أحادیث التعلیق) آورده است...»

2. ابن وزیر صنعانی ضمن بحث در اموری که می رساند تکفیر احمد به علت اعتقاد به تشبیه جایز نیست، گوید: «و از جمله به تواتر ثابت شده است که حافظ ابن جوزی از پیشوایان حنبلیها است و نزاعی در آن نیست. نیز تردیدی نیست که نوشته هایش در موعظه و متن درس فضلا و تحفه دانشمندانشان است، و براساس آن ها موعظه و سخنرانی می کنند و در همه حالاتشان بر آن اعتماد