پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 102

مشایعت خود را از او، این گونه توضیح دادکه: «شما رهسپار مردمی هستید که قرآن را شنیده اند بنابراین آنها را به سوی احادیث نکشانید و مشغول نسازید، به قرآن آشکارا بپردازید و از روایت رسول الله (ص) بکاهید» (1).

عثمان بن عفان، نیز روی منبر با این فرمان که: « لایَحِلُّ لِأحدٍ أن یَروی حدیثاً لم یُسمَع به فی عهد ابی بکر ولاعهدعُمَر » (2)اعلام می کند که نقل روایت به استثنای روایاتی که خودش شنیده ممنوع است. همین سیره را معاویه نیز درجهت منع از نقل وتدوین احادیث رسول الله (ص) ، ادامه داد وحتّی به مردم هشدار داد: « إیّاکُم وأحَادیثَ، إلّا حَدیثاً کانَ فی عَهدِ عُمَرَ، فإنَّ عُمَرَ کانَ یُخِیفُ النَّاسَ فی اللهِ عزّ وجلّ » (3).

عمربن الخطاب تنها به دستور منع از نقل و تدوین احادیث اکتفا نکرد، بلکه برای نیل به اهداف خود از هیچ تلاشی دریغ نورزید و کار را به جایی رساند که برخی از اصحاب را که به نقل احادیث رسول الله (ص) همّت می ورزیدند، تحت فشار قرار داده وآنان را نزد خود محصور ساخت. براساس نقل کنزالعمّال، عبدالرحمان بن عوف سوگند یاد می کند که عمر از دنیا نرفت مگر اینکه عده ای از اصحاب چون عبدالله بن حُذیفه، ابی الدرداء، ابوذر غفاری و عقبهبن عامر را که در اطراف کشور اسلامی آن روز پراکنده بودند، فراخواند و آنها را تهدید کرد وگفت: « أقِیمُوا عندی لاوالله لاتفارقُونی مَا عِشتُ . . .» (4).

1- ابن سعد، الطبقات الکبری، ج6/7: باب طبقات الکوفیین: إنّکم تأتون أهل قریه لهم دَویّ بالقرآن کدویّ النحل فلاتصدّوهم بالأحادیث فتشغلوهم، جرّدوا القرآن وأقِلُّوا الروایه عن رسول الله إمضوا و أنا شریککم ؛ محمّد ابوزهوْ، محمد، الحدیث والمحدثون، مصر، مطبعه مصرشرکه مساهمه مصریه (بی تا) /68؛ ابن البرّاج، جواهرالفقه/6.
2- ابن سعد، الطبقات الکبری، ج2/336: ذکرمن یفتی بالمدینه ویقتدی به من اصحاب رسول الله؛ الاحمدی المیانجی، علی بن الحسین بن علی، مکاتیب الرسول، قم، دارالحدیث، ط الاولی1419ق، ج1/645.
3- صحیح مسلم، ج2/718، کتاب الزّکاه، باب33: النهی عن المسأله، ح98؛ و ج3/22: کتاب المساقات، باب15، ح8٠.
4- الهندی، کنزالعمّال، ج10/292، رقم29479: والله ما مات عمر بن الخطاب حتی بعث الی اصحاب رسول الله فجمعهم من الآفاق عبدالله بن حذافه وابادرداء و اباذر و عقبهبن عامر، فقال: ما هذه الاحادیث التی قدأفشَیتُم عن رسول الله فی الآفاق؛ قالوا، أتنهانا؟ قال: لا، أقیموا عندی، لاوالله لاتفارقونی ما عِشتُ، فنحن أعلم نأخذُ و نردُّ علیکم فما فارقوه حتّی مات؛ شرف الدین الموسوی، النّص والاجتهاد/153(پاورقی) ؛ حاکم در المستدرک خود حصر أصحاب را به این عبارت می آورد: عن سعید بن ابراهیم، عن ابیه، أنّ عمربن الخطاب قال: لإبن مسعود ولأبی الدرداء: ماهذا الحدیث عن رسول الله، وأحبسه حبسهم بالمدینه حتّی أصیب: المستدرک علی الصحیحین، تحقیق مصطفی عبدالقادرعطا، بیروت، دارالکتب العلمیه 1411ق، ج1/193: کتاب العلم، رقم374/85 و375/86: هذا حدیث صحیح علی شرط الشیخین، وإنکار عمر أمیرالمؤمنین علی الصحابه کثره الروایه عن رسول الله فیه سنه، ولم یخرجاه؛ شهرستانی، علی، منع تدوین الحدیث/186. .