پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 130

فرمود: یُحَرِّفُونَ الْکَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِه ِ (مائده: 13) (1). همچنین تحریف به تبدیل و تغییر و میل به جانبی (2)هم معنا شده است، وقتی این واژه در مورد قرآن و کلمه به کار می رود، به معنای تغییر دادن حرف و کلمه از معنای اصلی آن است (3).

بنابراین با عنایت به دو قیدِ « طرف » و « عدول » که در این واژه اخذ شده، (4)تحریف عبارت است از: عدول و انحراف شیء از جایگاه اصلی خود و استقرار آن در غیر موضعش (5). و تحریف کلام، یعنی تغییر دادن و خارج کردن و به انحراف کشاندن کلام به گوشه ای از احتمالات (6).

دو - تحریف در اصطلاح

این واژه هنگامی که درباره قرآن به کار می رود، معانی متعددی دارد که برخی از کاربردها هم مجاز است وهم واقع شده و بعضی دیگر نه تنها جایز نیست که به اجماع مسلمانان غیر معقول و باطل است (7)؛ ولی آنچه مورد بحث و نزاع است، تحریف

1- ابن فارس، ابی الحسین احمدبن ذکریا، معجم مقاییس اللغه، تحقیق وضبط عبدالسلام محمد هارون، ایران، مرکز نشر - مکتب الاعلام الاسلامی،14٠4ق، ج2/42(ماده حرف) : ثلاثه اصول: حدّ الشیء، والعدول و تقدیر الشیء.
2- ابن عباد، اسماعیل، المحیط فی اللغه، تحقیق محمدحسن آل یاسین، بیروت، عالم الکتب، ط الاولی1414ق، ج3/82.
3- الزبیدی، السید محمدمرتضی، تاج العروس من جواهرالقاموس، تحقیق علی سیری، بیروت، دارالفکر1414ق، ج12/136: واژه تحریف قریب المعنی به» شبهه» است، چنان که می گویند: یهود معانی تورات را به اشتباه، تغییر داد.
4- المصطفوی، حسن، التحقیق فی الکلمات القرآن الکریم، تهران، مؤسسه الطباعه و النشر وزارت الثقافه والارشاد، ط الاولی، ج2/198.
5- المصطفوی، حسن، التحقیق فی الکلمات القرآن الکریم، تهران، مؤسسه الطباعه و النشر وزارت الثقافه والارشاد، ط الاولی، ج2/198.
6- الأصفهانی، الحسین بن محمد المعروف بالراغب، المفردات فی غریب القرآن/119.
7- اول: تحریف تربیتی؛ تنظیم قرآن برخلاف ترتیب نزول: العمیدی، ثامرهاشم حبیب، دفاع عن الکافی، قم، مرکز الغدیرللدراسات الاسلامیه، ط الاولی1416ق، ج2/22٠؛ یعنی سوره و آیه ای که در مکه نازل شده و باید در ابتدای قرآن قرار بگیرد در آخر قرآن جا داده شود؛ معرفت، محمدهادی، صیانه القرآن من التحریف، قم، مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، ط الاولی1413 ق /16. دوم: تحریف معنوی؛ تبدیل و انحراف لفظی به معنایی که برخلاف مقصود باشد: الخویی، سید ابوالقاسم، البیان فی تفسیر القرآن، ترجمه جعفرحسینی، قم، دارالثقلین چاپ اول1384/263- 264؛ معرفت، صیانه القرآن من التحریف، همان. سوم: تحریف لفظی که به چند صورت ممکن است تحقق پیدا کند: 1. تحریف در قرائت؛ کلمه برخلاف قرائت شناخته شده، قرائت شود؛ و این نمونه از تغییر، در قرآن واقع شده و قرائت هفتگانه یا دَه گانه (نزد اهل سنّت) : العمیدی، ثامرهاشم حبیب، دفاع عن الکافی دراسه النقدیه. . ، ایران، مرکز الغدیرللدراسات الإسلامیه، ط الأولی 1415ق، ج2/22٠؛ معرفت، صیانه القرآن. . . /2.17. تحریف به تقدیم وتأخیر؛ لفظی که در واقع جایگاهش مؤخر است مقدم داشته شود و بالعکس: الخویی، البیان /244؛ العمیدی، دفاع عن الکافی، ج 2/221. چهارم: تحریف به زیاده و نقیصه؛ به چند صورت تصور می شود: 1. تحریف حروف یا حرکات؛ زیاد نمودن و کاستن حروف و یا تغییر حرکات الفاظ به گونه ای که تغییری در معنا ایجاد نکند: الخویی، البیان/2.244. تحریف کلمات قرآن؛ زیاد یا کم کردن یک یا دو کلمه با حفظ اصل آیه، در صورتی که برای توضیح و رفع ابهام باشد بدون اعتقاد به قرآن بودنش: معرفت، صیانه القرآن. . . /18؛ العمیدی، دفاع عن الکافی، ج2/265؛ الخویی، البیان فی تفسیرالقرآن/265. .