- مقدمه 1
- سخنی با خوانندگان 4
- اشاره 7
- بخش اول: معرفی کلینی و کافی 7
- مقدمه 8
- ١. نام و زادگاه کلینی 9
- فصل اول: ترجمه و ویژگی های ثقه الاسلام کلینی 9
- اشاره 9
- ٢. ولادت و مدت عمر کلینی 13
- اشاره 16
- ٣. وفات کلینی ٣٢٨ه. ق یا٣٢٩ه. ق 16
- سال تناثرالنّجوم! 18
- 4. مدفن و مزار کلینی 20
- 5. خانواده مرحوم کلینی 24
- 6. کلینی و فراگیری حدیث 25
- ٧. بغداد آخرین پایگاه کلینی 26
- ٨. اساتید و مشایخ کلینی 26
- 9. شاگردان کلینی 29
- ١. کلینی از منظر عالمان امامیه 32
- فصل دوم: کلینی از دیدگاه عالمان 32
- ٢. کلینی در نگاه دانشمندان اهل سنت 33
- فصل سوم: جایگاه کافی در میان مجامع حدیثی 35
- اشاره 35
- الف) نزدیک به عص-ر امام (عج) 37
- ١. ویژگی های کتاب کافی 37
- ب) کافی و ابتکار جدید 38
- ج) جامعیت بی بدیل کافی 39
- د) کافی الگو برای دیگران 40
- ه) دقت در متن و سلسله اسناد 40
- و) تلاش در کاهش اسناد 42
- ز) عدم ذکر روایات معارض 43
- ح) ترتیب احادیث باب، بر ملاک صحت و. . . 44
- ط) تطبیق روایات با عنوان باب 44
- ک) اجابت نیاز واحساس وظیفه 44
- ل) فزونی احادیث کافی بر کلّ صحاح 45
- ٢. کافی مورد تأیید دانشمندان 46
- ٣. صحت و سقم روایات کافی 48
- اشاره 51
- الف) اغراق نسبت به بخاری 51
- فصل چهارم: اهمیت کافی در مقایسه با صحاح ششگانه 51
- ١. صحیح بخاری 51
- ب) اختلاف در أصَحّیت 53
- ج) نام اصلی صحیح بخاری 54
- د) انتساب کتاب به مؤلف 55
- ه) نمود یافتن کینه بخاری نسبت به ابوحنیفه 58
- و) چالش های مهم صحیح بخاری 59
- ٢. نگاهی به جوامع دیگر اهل سنت 62
- نتیجه گیری 67
- اشاره 68
- بخش دوم: نقل و نقد اشکالات بر اسناد کافی 68
- فصل اول: انگیزه ها و اشکالات وهابی ها بر کافی 69
- آغاز 69
- گفتار اول: انگیزه های وهابیان از نقد بر اصول کافی 69
- اشاره 69
- ١. اهمیت کافی در میان کتاب های روایی 70
- ٢. ناسازگاری با اعتقاد وهابی ها 71
- ٣. مذمت صحابه در کافی 71
- 4. تحریف قرآن و مصحف علی (ع) و. . . 72
- ١. عدم حجیت روایات کافی 72
- اشاره 72
- گفتار دوم: اشکالات وهابیان بر کتاب کافی 72
- الف) فقدان دانش حدیث شناسی در شیعه 73
- ب) نرسیدن اسناد کافی به رسول الله (ص) 74
- الف) افترا و تهمت به شیعه 75
- اشاره 75
- بررسی و نقد اشکال اسنادی 75
- ب) ادعای نرسیدن اسناد کافی به رسول الله (ص) ! 79
- اشاره 85
- ج) فقدان معیار شناخت حدیث صحیح از ناصحیح! 85
- اوّل: مکتوبات امیرالمؤمنین (ع) 86
- دوم: صحیفه های مکتوب پس از علی (ع) 89
- اشاره 92
- اول - جایگاه امام صادق نزد عالمان اهل سنّت 92
- دوم: تربیت یافتگان مکتب امام صادق (ع) 94
- اول - فرمان منع تدوین حدیث 100
- دوم - نابودکردن احادیث رسول الله (ص) 103
- سوم - ظهور جاعلان حدیث 104
- اشاره 106
- ٢. اضافه شدن بر تعداد کتاب های کافی 106
- الف) طرح اصل اتّهام 107
- ب) بررسی و نقدِ افزودن برکتاب های کافی 108
- ٣. تردید در روضۀ کافی 116
- اشاره 116
- بررسی و نقد تردید در روضۀ کافی 117
- یک - ادعای خلاف واقع ابوزهره! 119
- اشاره 119
- دو - شواهدی بر صحت استناد روضه به کلینی 122
- نتیجه گیری 125
- بخش سوم: بررسی و نقد ادعای تحریف قرآن کریم به روایت کلینی 126
- اشاره 126
- مقدمه 127
- فصل اول: اعتقاد شیعه به تحریف قرآن کریم 128
- ١. طرح اتهام شیعه به تحریف قرآن 128
- اشاره 128
- ٢. بررسی و نقد اتهام تحریف 129
- یک - تحریف در لغت 129
- الف) مفهوم تحریف 129
- اشاره 129
- دو - تحریف در اصطلاح 130
- اشاره 131
- ب) شیعه و اعتقاد به تحریف 131
- یک - ضرورت مذهب شیعه بر عدم تحریف 132
- دو - قرآن و امامان معصوم شیعه (علیهم السلام) 133
- سه - تحریف ناپذیری قرآن از نگاهِ عالمانِ مؤثّر شیعه 136
- فصل دوم: کلینی و اعتقاد به تحریف قرآن 150
- اشاره 150
- ١. طرح اتّهام تحریف 150
- ٢. بررسی و نقد اتهام تحریف قرآن نسبت به کافی 153
- اشاره 153
- اشاره 155
- مرحله اول: پاسخ نقضی 155
- الف) نقص و دگرگونی در الفاظ و حروف قرآن 156
- ب) نقص و تغییر در تعداد آیات قرآن 157
- ج) نقص و زیادی در تعداد سوره ها 165
- د) تحریف در متن آیات 167
- ه) حذف بخشی از آیات قرآن 170
- اشاره 172
- مرحله دوم: پاسخ حلّی به تحریف قرآن 172
- نکته اول: آغاز و زمینه تهمت تحریف، به کلینی 173
- نکته دوم: ادعای کافی صحیح ترین کتاب! 176
- موضع کلینی نسبت به احادیث نشان دهنده تحریف 179
- عناوین و روایات موهم تحریف 182
- اول - علی (ع) و ولایت 182
- اشاره 182
- دوم - اهل بیت (علیهم السلام) 184
- مهم ترین روایات دالّ بر تحریف و نقصان قرآن 185
- اشاره 187
- بررسی و نقد افترای تحریف قرآن 187
- اول - خطبه مؤلِّف و مهم ترین نکات 188
- دوم - دفع اتّهام براساس عناوین 189
- اشاره 193
- اول - احادیث علی (ع) و ولایت 193
- دوم: احادیث اهل البیت (علیهم السلام) 205
- سوم - پاسخ روایات تحریف 210
- اشاره 229
- فصل سوم: مصحف امیرالمؤمنین (ع) حقیقت یا توهم؟ 229
- ١. طرح اشکال بر مصحف علی (ع) 229
- ٢. بررسی و نقد مزعوم خواندن مصحف علی (ع) 232
- اشاره 232
- یک - گزارش از مصحف علی (ع) در منابع اهل سنت 233
- اشاره 233
- الف) آیا مصحف علی مزعوم، موهوم و خیال است؟ 233
- دو - نادرست بودن تضعیف خبر مصحف علی (ع) 235
- ب) محتوای مصحف علی (ع) 240
- ج) نقش کلینی در ترویج مصحف علی (ع) 245
- د) کتاب سُلیم بن قیس. . . 245
- ه) منع از کتابت جز قرآن 247
- و) لازمۀ مصحف علی (ع) کوتاهی در امر تبلیغ! نیست 254
- ز) وضعیت فعلی مصحف 255
- نتیجه گیری 257
- بخش چهارم: غلوّ در امامت به روایت کافی 259
- اشاره 259
- مقدمه 260
- فصل اول: طرح اندیشه امامت، از سوی عبدالله بن سبأ 261
- ١. طرح اتهام 261
- اشاره 263
- ٢. بررسی و نقد ادعای دسیسه ابن سبأ 263
- اشاره 264
- الف) مفهوم «شیعه» 264
- یک - شیعه در لغت 264
- دو - شیعه در اصطلاح 265
- ب) پیدایش و ظهور شیعه 267
- اشاره 267
- یک - قرآن و اصطلاح شیعه 268
- دو - جلوه گاه عینی شیعه در عصر رسول الله (ص) 273
- سه - نمادها و شخصیت های شیعه در زمان رسول الله (ص) 279
- ج) ابن سبأ، طرّاح امامت! 280
- اشاره 281
- د) نقد اتّهام طرّاحی امامت، از سوی ابن سبأ 281
- یک - علی (ع) ، وزیر و وصی و جانشین پیامبر 282
- دو - علی (ع) ولی هرمؤمن 283
- سه - اطاعت علی (ع) ، اطاعت رسول الله (ص) 284
- چهار - سفارش آسمانی ویژه 284
- پنج - علی (ع) ، سید عرب 285
- شش - علی (ع) ، روشنگر موارد اختلاف میان امت 285
- هفت - علی (ع) ، هارون رسول الله (ص) 285
- هشت - دو امانت گرانسنگ و جداناپذیر 286
- نُه - حدیث غدیر، ماندگارترین 287
- فصل دوم: غُلُوّ در امامت و ریشه های آن 295
- ١. طرح اصل اتهام 295
- ٢. بررسی و نقد یهودی بودن امامت! وغلوّ درآن 297
- الف) هویتِ موهوم و ساختگی بودن ابن سبأ 297
- یک - تردید در هویت ابن سبأ 297
- اشاره 297
- اشاره 297
- دو - تردید در ملّیت و زادگاه ابن سبأ 299
- سه - تردید در نسب ابن سبأ 300
- چهار - موهوم بودن سرانجام و اهداف ابن سبأ 300
- پنج - تأثیرگذاری شگفت آمیز ابن سبأ 303
- شش - افسانه بودن ابن سبأ 306
- هفت - ابن سبأ در منابع شیعه 311
- اشاره 317
- ب) غُلُوّ در امامت، مفهوم و ملاک آن 317
- یک - مفهوم شناسی غُلُوّ 318
- دو - ملاک غُلُوّ 320
- اشاره 322
- یک - موضع امامان شیعه 322
- ج) غلو و غلات از نگاه شیعه 322
- دو - موضع عالمان شیعه 323
- سه - اتهام غلوّ به کدام شیعه؟ 324
- اشاره 326
- اشاره 326
- ١. امامت و اصول دین 326
- فصل سوم: بررسی مصادیق غلو در امامت، به روایت کافی 326
- ارزیابی و فرو ریختن مبنا و بنا 327
- یک - عدم غلو در اصل امامت 327
- دو - بررسی روایات باب دعائم الاسلام کافی 334
- ٢. برتری یا مساوی بودن مقام امامت و نبوت 342
- اشاره 342
- اشاره 343
- بررسی و نقد 343
- یک - برتری یا همانندی علما با انبیای بنی اسرائیل 343
- دو - برتری نه غلوّ 345
- سه - مغالطه غیر منصفانه 346
- اشاره 348
- الف) امامت ابراهیم (ع) 348
- ٣. امتیازهای نبوت و امامت 348
- ب) وحی و امامان 351
- اشاره 353
- 4. عصمت امامان (علیهم السلام) و غُلُوّ 353
- طرح ادعای غلوّ در عصمت 354
- اشاره 355
- ارزیابی و نقد غلو در عصمت 355
- الف) مفهوم عصمت 356
- ب) عصمت و اختلاف مبنا 358
- ج) نگاهی به دلایل عصمت امام (ع) 360
- د) بررسی روایات عصمت امام (ع) 367
- اشاره 382
- الف) طرح اصل اشکال 382
- 5. غُلُوّ، و علم غیب امامان (علیهم السلام) 382
- اشاره 383
- ب) بررسی و تصحیح، نَه غُلُوّ 383
- یک - نگاهِ کلّی به روایات دالّ بر علم غیب ائمه (علیهم السلام) 384
- دو - دیدگاه کلی امامیه و علم غیب ائمه (علیهم السلام) 386
- نتیجه گیری 403
- بخش پنجم: تکفیر و مذمت صحابه در کافی 405
- اشاره 405
- مقدمه 406
- فصل اول: اصل شبهه تکفیر صحابه 407
- ١. طرح اتهام 407
- ٢. بررسی و نقد اتهام تکفیراصحاب 409
- اشاره 409
- الف) مفهوم شناسی «کفر» ، «تکفیر» و. . . 410
- ب) مفهوم اصحاب و صحابه 411
- ج) تاریخچه و علت تکفیر صحابه 413
- اشاره 415
- د) منکران امامت 415
- اول - منکران امامت محکوم به کفر و نجاست اند 417
- دوم - منکران امامت محکوم به اسلام 418
- سوم - کلینی و حکم مخالفان امامت 423
- اشاره 424
- فصل دوم: عادل یا فاسق بودن صحابه 424
- ١. دیدگاه جمهور اهل سنّت نسبت به عدالت صحابه 425
- اشاره 425
- اشاره 426
- الف) دلایل عدالت اصحاب 426
- آیات قرآن کریم 427
- احادیث و عدالت همه صحابه 428
- ب) بررسی و نقد دلایل عدالت کل صحابه 429
- بررسی آیات قرآن بر عدالت اصحاب 429
- بررسی و چالش احادیث بر عدالت همه صحابه 435
- الف) ملاک ارزیابی صحابی واقعی 439
- اشاره 439
- اشاره 439
- ٢. دیدگاه شیعه نسبت به عدالت صحابه 439
- یک - چهره های مورد تأیید رسول الله (ص) 440
- دو - عمل، محک ارزیابی 442
- ب) خطا بودن ادعای اجماع 447
- اشاره 450
- ٣. نقش کافی در مذمت و تکفیر صحابه 450
- اشاره 452
- بررسی و تبیین روایات 452
- الف) اختلاف در شأن نزول آیات 453
- ب) مساوی نبودن ارتداد با خروج از دین 453
- ج) استثنای سه نفر به عنوان سمبل 456
- الف) اصحاب دربند کشیده شده 457
- اشاره 457
- 4. نقش منابع اهل سنت در مرتد خواندن و تکفیر صحابه 457
- ب) عدم اجازه ورود بر حوض 458
- ج) دُور باد! دُور باد! 458
- ه) بازگشت به قهقری 459
- د) ارتکاب جنایت 459
- و) به کفر باز نگردید! 459
- ز) پیروی از دین یهود و نصاری! 460
- فصل سوم: تکفیر، سَبّ و مُعذّب بودن شیخین 464
- ١. طرح اشکال تکفیر و. . . 464
- اشاره 464
- ٢. ارزیابی و نقد این اشکال 465
- اشاره 465
- الف) ادعای بی دلیل 466
- ب) نامه امام ابی الحسن موسی (ع) 467
- ج) عدم ایمان واقعی شیخین 468
- د) ادعای سبّ و لعن ابابکر وعمر! 475
- اشاره 476
- ٣. ارزیابی و باز خوانی اتهام 476
- الف) تفاوت مفهوم سَبّ و لعن 476
- ب) ممنوعیت سَبّ و دشنام در روایات شیعه 478
- ١. طرح اشکال 486
- فصل چهارم: تکفیر و لعن اُمّ المؤمنین عایشه (م5٧ق) 486
- الف) عدم خروج از اسلام 487
- اشاره 487
- ٢. بررسی و نقد این اشکال 487
- ب) اتهام بزرگ 487
- ج) خیانت علمی 488
- د) تحرکات أُمّ المؤمنین عایشه 489
- ه) مذمت أُمُّ المؤمنین عایشه در احادیث اهل سنت 491
- و) أُمّ المُؤمنین عایشه از نگاهِ شیعه 499
- اشاره 517
- فصل پنجم: راه حل معقولانه نسبت به صحابه 517
- نتیجه گیری بخش های پنج گانه 522
- کتابنامه 527
است» (1).
در بخش دیگر از کتابش با استناد به قسمتی از سخن فیض کاشانی که می گوید: « وأمّا إعتقادُ مشایخنا \فی ذلک فالظّاهر مِن ثِقَهِ الاسلام محمّدبنُ یعقوب الکلینی (طاب ثراه) أنَّه کان یَعتَقِدُ التَّحریفَ والنُّقصانَ فی القُرآن، لِاَنَّه کَانَ رَوَی روایات فی هَذا المعنی فی کِتابهِ الکافی وَلَم یَتَعرّض لِقَدحٍ فیها مع أنَّه ذکر فی أوّل الکتاب أنَّه کان یَثِقُ ممّا رواهُ فیه » (2)، مدّعی و معتقدِ به تحریف را کافر می داند، و می گوید: «هرچند اختلاف ما با این عالم شیعی (فیض) در تطبیق این عنوان (کافربودن مدّعی تحریف) بر کلینی است؛ زیرا او اثبات می کند که کلینی معتقد به تحریف نبود (3)، ولی ما به دلایلی که عبارتند از: نقل روایات تحریف بدون قدح و تکذیب، و ناکافی بودن دلیل فیض کاشانی برعدم اعتقاد به تحریف، باور داریم که وی معتقد به تحریف بوده است (4).
نویسندۀ دیگر کلینی را به خاطر این گونه روایات، اهل قبله نمی داند! (5).
دیگری می نویسد: « هذالکلینی مَلَاٌ کتابه الکافی بالرّوایات الّتی تَنَصَّ علی أنَّ القرآنَ قد حَدَثَ فیه تَبدیلٌ وتحریفٌ و حذفٌ و إضافهٌ، ویَمتَلئ بالرّوایات الّتی تنَصَّ علی أنَّ الصَّحابَهَ حَذَفُوا ثُلُثَی القُرآن والّتی نَزَلت فی حقّ آل البیت وأعدائهم، وأنَّ الثُّلث الباقی حَرَّفُوه وبَدَّلوه. . . » (6).
نویسندۀ «الشیعه و القرآن» با استناد به روایتی از کافی (7)، این نتیجه را می گیرد که
1- ابوزهره، محمد، الامام الصادق، حیاته وعصره، آرائه الفقهیه، (بی جا) ، مطبعه احمد علی مخیمر (بی تا) /332 (با تلخیص) .
2- تفسیرالصّافی، ج1/47(مقدمه ششم) .
3- تفسیرالصّافی، ج1/45- 46: برفرض صحت این روایات؛ اولاً: آنچه حذف شده چیزهایی بوده که خللی به مقصود آیات نمی رساند، مانند اسم علی، وآل محمد و اسامی منافقان و. . . ثانیاً: بعض آنچه حذف شده، از قبیل تفسیر و بیان بوده است نه الفاظ آیه. ثالثاً: روایتی از امام باقر (ع) نقل شده که حضرت در رساله ای به سعدالخیر نوشت: وکان من نبذهم الکتاب ان اقاموا حروفه وحرّفوا حدوده، فهم یروَونَه ولایرعونه؛ علم الیقین، ج1/566.
4- الامام الصادق. . . /233- 234(با تلخیص) .
5- التلیدی، اهل السنه والشیعه بین الإعتدال والغلو/86.
6- علی محمد، مجدی محمد، إنتصارالحق مناظره علمیه مع بعض الشیعه/418.
7- عن سالم بن سلمه قال: قَرَأ رَجُلٌ عَلَی أبی عبدالله (ع) وأنَا أستَمعُ حُروفاً مِنَ القرآنِ لَیسَ عَلَی مَایقرؤُها النّاسُ، فقال ابوعبدالله (ع) : کَفَّ عن هذه القراءه، إقرأ کَمَا یقرأ النَّاسُ حتّی یقومَ القائم، فإذا قامَ القائم (ع) قَرَأ کتابَ اللهِ عزّ وجلّ عَلَی حدِّهِ و أخرَجَ المصحفَ الّذی کَتَبَهُ عَلِی (ع) وقال: أخرجه علی (ع) إلَی النّاس حین فَرَغَ منه و کتبه، فقال (ع) لهم: هذا کتابُ الله عزّ وجل کَمَا أنزله (الله) علی محمّد (ص) وقدجَمَعتُه من اللَّوحَین، فقالوا: هَوذا عندنا مُصحَفٌ جامعٌ فیه القرآن لاحاجه لنا فیه، فقال: أمَا واللهِ ماتَرَونَه بَعدیومِکم هذا أبداً، إنّما کان عَلَی أن أُخبرکُم حین جعمتُه لتقرؤوهُ: اصول کافی، ج2/633، کتاب فضل القرآن باب النّوادر، ح23. .