پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 165

ج) نقص و زیادی در تعداد سوره ها

یک - نبودن مُعَوِّذَتین (1)جزء قرآن: آلوسی (م127٠ق) ادعای اجماع می کند که تعداد سوره های قرآن 114 سوره است، ولی بلافاصله می گوید بنابر قولی که سوره اَنفال و برائت را یک سوره می داند، 113 سوره است و از سوی دیگر در مصحف ابن مسعود تعداد سوره ها را 112سوره و معوذتین را جزء سوره های قرآن ندانسته است و ضمن اینکه آن دو را از مصحفش پاک کرده، گفته: « لَیسَتا مِن کتاب اللهِ تعالی وإنّما أمَرَالنَّبیُّ (ص) أن یَتَعَوّذَ بِهِمَا ولهذا عَوّذبهما الحسن والحسین » (2)، و مصحف أبّی بن کعب به نقل آلوسی 115 سوره بوده که بعد از سوره «عصر» ، سوره های «الخلع» و «الحفد» ، قرار داشته است (3). به نقل سیوطی 116 سوره بوده است و او چون فیل و قریش را یک سوره می دانسته، صواب را 115 سوره می داند (4)، و همین مطلب را سیوطی از احمدبن حنبل و بزّار و طبرانی و ابن مُردَوَیه به طریق صحیح نقل می کند: « عن ابن عبّاس و ابن مسعود أنَّه کان (ابن مسعود) یَحَکّ المَعُوذَتَین مِنَ المُصحَف ویقول: «لاتخلطوا القرآنَ بمَا لیس منه، وأنّهُما لَیسَتا من کتاب الله، وإنّما أمَرَالنَّبی (ص) أن یتَعَوّذبهمَا وکان إبن مسعود لا یقرأهما » (5).

دو - حذف سوره های «الحَفَد» و «الخُلع» : سیوطی به چند طریق (6)که بعضی آنها را صحیح می داند (7)، نقل می کند که دوسوره به نام های «الحفد» و «الخلع» وجود داشته که عمربن الخطاب در قنوت نمازش قرائت می کرد و در مصحف ابن عبّاس وابن مسعود

1- معوذتین: سوره های الفلق والناس.
2- روح المعانی فی تفسیرالقرآن العظیم والسبع المثانی، بیروت، دارإحیاء التراث العربی (بی تا) ج1/25.
3- روح المعانی فی تفسیرالقرآن العظیم والسبع المثانی، بیروت، دارإحیاء التراث العربی (بی تا) ج1/25.
4- الاتقان فی علوم القرآن، ج1/131.
5- الدّرالمنثور فی تفسیرالمأثور، ج8/683؛ الاتقان فی علوم القرآن، ح1/16٠: التنبیهات، التنبیه اول؛ البلاغی، محمد جواد، موسوعه العلامه البلاغی، آلاء الرحمن فی تفسیرالقرآن، ج1/56.
6- از طرق: عبیدبن عمر از عمربن الخطاب؛ عبدالله بن عبدالرحمن از پدرش که در مصحف ابن عباس وجود داشته؛ از ابن جریح و ابن مسعود.
7- و اخرج الطبرانی، بسند صحیح، عن ابی اسحق، قال: . . . . .