پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 17

گروه دیگر، چون سید بن طاووس (م664ق) (1)، ابن عساکر (م571ق) (2)، ابن اثیر (م63٠ق) (3)، علامه حلی (726ق) (4)، ابن حجرالعسقلانی (م852ق) (5)، محقق کرکی (م940ق) (6)، یوسف بحرانی (م1186ق) (7)، میرزا عبدالله افندی (ق دوازدهم) (8)، حسن صدر (9)، ابن داود (متولد647ق) (10)، سیدمحسن امین (11)، حاجی نوری (م132٠ق) (12)، معتقدند کلینی در سال 328 از دنیا رفته است؛ به نظر می رسد این گروه بیشتر به ضبط الکامل ابن اثیر اعتماد نموده اند (13)، آقابزرگ تهرانی در ضبط سال وفات کلینی با تردید برخورد نموده است؛ گاهی329 (14)، را و گاهی328 (15)را، سال وفات کلینی شمرده است و این تردید تهرانی، شاید از همان دو دیدگاهی که اشاره شد، ناشی شده باشد.

ولی از میان این دو نظر، دیدگاه نخست نزدیک تر به صواب است؛ زیرا اوّلاً : نجاشی که نزدیک تر به عصر کلینی است، وفات کلینی را در سال 329 ذکر نموده است.

1- کشف المحجه لثمره المهجه، قم، مکتبه الداوری ازروی نسخه المطبعه الحیدریه نجف137٠ق/185، فصل124.
2- تاریخ مدینه دمشق، تحقیق علی شیری، بیروت، دار الفکر1418ق، ج56/297، رقم7126.
3- الکامل فی التاریخ، بیروت، دارالفکر1398ق، ج6/274، حوادث سال 328، دراین کتاب آمده: «وفی سنه328توفی محمد بن یعقوب وقتل ابوجعفر الکلینی. . .» ، کلمه «قتل» با قیل اشتباه شده است.
4- خلاصه الاقوال فی معرفه الرّجال/145، رقم:37، فصل المیم.
5- لسان المیزان، ج5/433، رقم1419.
6- رسائل الکرکی، ج3/47.
7- لؤلؤه البحرین/386، رقم123.
8- ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، ج5/199.
9- تأسیس الشّیعه لعلوم الاسلام، عراق، مرکز النّشر والطباعه العراقیه (بی تا) /288.
10- علی بن داود الحلی، رجال ابن داود، قسم الاول/342، رقم15٠7.
11- اعیان الشّیعه، تحقیق وإخراج حسن الأمین، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات14٠3ق، ج10/99.
12- خاتمه مستدرک الوسائل، ج3/468.
13- چنان که مؤلف قاموس الرجال (التستری) ، ج9/661، به این کتاب استشهاد کرده است.
14- الذّریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الأضواء (بی تا) ، ج6/21وج7/166 وج19/23 وج21/9
15- الذّریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الأضواء (بی تا)، ج1/61 وج11/109، رقم674. .