- مقدمه 1
- سخنی با خوانندگان 4
- اشاره 7
- بخش اول: معرفی کلینی و کافی 7
- مقدمه 8
- اشاره 9
- فصل اول: ترجمه و ویژگی های ثقه الاسلام کلینی 9
- ١. نام و زادگاه کلینی 9
- ٢. ولادت و مدت عمر کلینی 13
- اشاره 16
- ٣. وفات کلینی ٣٢٨ه. ق یا٣٢٩ه. ق 16
- سال تناثرالنّجوم! 18
- 4. مدفن و مزار کلینی 20
- 5. خانواده مرحوم کلینی 24
- 6. کلینی و فراگیری حدیث 25
- ٨. اساتید و مشایخ کلینی 26
- ٧. بغداد آخرین پایگاه کلینی 26
- 9. شاگردان کلینی 29
- فصل دوم: کلینی از دیدگاه عالمان 32
- ١. کلینی از منظر عالمان امامیه 32
- ٢. کلینی در نگاه دانشمندان اهل سنت 33
- فصل سوم: جایگاه کافی در میان مجامع حدیثی 35
- اشاره 35
- ١. ویژگی های کتاب کافی 37
- الف) نزدیک به عص-ر امام (عج) 37
- ب) کافی و ابتکار جدید 38
- ج) جامعیت بی بدیل کافی 39
- د) کافی الگو برای دیگران 40
- ه) دقت در متن و سلسله اسناد 40
- و) تلاش در کاهش اسناد 42
- ز) عدم ذکر روایات معارض 43
- ک) اجابت نیاز واحساس وظیفه 44
- ح) ترتیب احادیث باب، بر ملاک صحت و. . . 44
- ط) تطبیق روایات با عنوان باب 44
- ل) فزونی احادیث کافی بر کلّ صحاح 45
- ٢. کافی مورد تأیید دانشمندان 46
- ٣. صحت و سقم روایات کافی 48
- اشاره 51
- فصل چهارم: اهمیت کافی در مقایسه با صحاح ششگانه 51
- ١. صحیح بخاری 51
- الف) اغراق نسبت به بخاری 51
- ب) اختلاف در أصَحّیت 53
- ج) نام اصلی صحیح بخاری 54
- د) انتساب کتاب به مؤلف 55
- ه) نمود یافتن کینه بخاری نسبت به ابوحنیفه 58
- و) چالش های مهم صحیح بخاری 59
- ٢. نگاهی به جوامع دیگر اهل سنت 62
- نتیجه گیری 67
- بخش دوم: نقل و نقد اشکالات بر اسناد کافی 68
- اشاره 68
- آغاز 69
- گفتار اول: انگیزه های وهابیان از نقد بر اصول کافی 69
- اشاره 69
- فصل اول: انگیزه ها و اشکالات وهابی ها بر کافی 69
- ١. اهمیت کافی در میان کتاب های روایی 70
- ٢. ناسازگاری با اعتقاد وهابی ها 71
- ٣. مذمت صحابه در کافی 71
- ١. عدم حجیت روایات کافی 72
- اشاره 72
- گفتار دوم: اشکالات وهابیان بر کتاب کافی 72
- 4. تحریف قرآن و مصحف علی (ع) و. . . 72
- الف) فقدان دانش حدیث شناسی در شیعه 73
- ب) نرسیدن اسناد کافی به رسول الله (ص) 74
- الف) افترا و تهمت به شیعه 75
- اشاره 75
- بررسی و نقد اشکال اسنادی 75
- ب) ادعای نرسیدن اسناد کافی به رسول الله (ص) ! 79
- ج) فقدان معیار شناخت حدیث صحیح از ناصحیح! 85
- اشاره 85
- اوّل: مکتوبات امیرالمؤمنین (ع) 86
- دوم: صحیفه های مکتوب پس از علی (ع) 89
- اشاره 92
- اول - جایگاه امام صادق نزد عالمان اهل سنّت 92
- دوم: تربیت یافتگان مکتب امام صادق (ع) 94
- اول - فرمان منع تدوین حدیث 100
- دوم - نابودکردن احادیث رسول الله (ص) 103
- سوم - ظهور جاعلان حدیث 104
- اشاره 106
- ٢. اضافه شدن بر تعداد کتاب های کافی 106
- الف) طرح اصل اتّهام 107
- ب) بررسی و نقدِ افزودن برکتاب های کافی 108
- ٣. تردید در روضۀ کافی 116
- اشاره 116
- بررسی و نقد تردید در روضۀ کافی 117
- یک - ادعای خلاف واقع ابوزهره! 119
- اشاره 119
- دو - شواهدی بر صحت استناد روضه به کلینی 122
- نتیجه گیری 125
- اشاره 126
- بخش سوم: بررسی و نقد ادعای تحریف قرآن کریم به روایت کلینی 126
- مقدمه 127
- فصل اول: اعتقاد شیعه به تحریف قرآن کریم 128
- ١. طرح اتهام شیعه به تحریف قرآن 128
- اشاره 128
- الف) مفهوم تحریف 129
- ٢. بررسی و نقد اتهام تحریف 129
- یک - تحریف در لغت 129
- اشاره 129
- دو - تحریف در اصطلاح 130
- اشاره 131
- ب) شیعه و اعتقاد به تحریف 131
- یک - ضرورت مذهب شیعه بر عدم تحریف 132
- دو - قرآن و امامان معصوم شیعه (علیهم السلام) 133
- سه - تحریف ناپذیری قرآن از نگاهِ عالمانِ مؤثّر شیعه 136
- ١. طرح اتّهام تحریف 150
- فصل دوم: کلینی و اعتقاد به تحریف قرآن 150
- اشاره 150
- اشاره 153
- ٢. بررسی و نقد اتهام تحریف قرآن نسبت به کافی 153
- اشاره 155
- مرحله اول: پاسخ نقضی 155
- الف) نقص و دگرگونی در الفاظ و حروف قرآن 156
- ب) نقص و تغییر در تعداد آیات قرآن 157
- ج) نقص و زیادی در تعداد سوره ها 165
- د) تحریف در متن آیات 167
- ه) حذف بخشی از آیات قرآن 170
- اشاره 172
- مرحله دوم: پاسخ حلّی به تحریف قرآن 172
- نکته اول: آغاز و زمینه تهمت تحریف، به کلینی 173
- نکته دوم: ادعای کافی صحیح ترین کتاب! 176
- موضع کلینی نسبت به احادیث نشان دهنده تحریف 179
- اشاره 182
- عناوین و روایات موهم تحریف 182
- اول - علی (ع) و ولایت 182
- دوم - اهل بیت (علیهم السلام) 184
- مهم ترین روایات دالّ بر تحریف و نقصان قرآن 185
- اشاره 187
- بررسی و نقد افترای تحریف قرآن 187
- اول - خطبه مؤلِّف و مهم ترین نکات 188
- دوم - دفع اتّهام براساس عناوین 189
- اول - احادیث علی (ع) و ولایت 193
- اشاره 193
- دوم: احادیث اهل البیت (علیهم السلام) 205
- سوم - پاسخ روایات تحریف 210
- فصل سوم: مصحف امیرالمؤمنین (ع) حقیقت یا توهم؟ 229
- اشاره 229
- ١. طرح اشکال بر مصحف علی (ع) 229
- ٢. بررسی و نقد مزعوم خواندن مصحف علی (ع) 232
- اشاره 232
- الف) آیا مصحف علی مزعوم، موهوم و خیال است؟ 233
- یک - گزارش از مصحف علی (ع) در منابع اهل سنت 233
- اشاره 233
- دو - نادرست بودن تضعیف خبر مصحف علی (ع) 235
- ب) محتوای مصحف علی (ع) 240
- د) کتاب سُلیم بن قیس. . . 245
- ج) نقش کلینی در ترویج مصحف علی (ع) 245
- ه) منع از کتابت جز قرآن 247
- و) لازمۀ مصحف علی (ع) کوتاهی در امر تبلیغ! نیست 254
- ز) وضعیت فعلی مصحف 255
- نتیجه گیری 257
- بخش چهارم: غلوّ در امامت به روایت کافی 259
- اشاره 259
- مقدمه 260
- فصل اول: طرح اندیشه امامت، از سوی عبدالله بن سبأ 261
- ١. طرح اتهام 261
- اشاره 263
- ٢. بررسی و نقد ادعای دسیسه ابن سبأ 263
- اشاره 264
- الف) مفهوم «شیعه» 264
- یک - شیعه در لغت 264
- دو - شیعه در اصطلاح 265
- ب) پیدایش و ظهور شیعه 267
- اشاره 267
- یک - قرآن و اصطلاح شیعه 268
- دو - جلوه گاه عینی شیعه در عصر رسول الله (ص) 273
- سه - نمادها و شخصیت های شیعه در زمان رسول الله (ص) 279
- ج) ابن سبأ، طرّاح امامت! 280
- اشاره 281
- د) نقد اتّهام طرّاحی امامت، از سوی ابن سبأ 281
- یک - علی (ع) ، وزیر و وصی و جانشین پیامبر 282
- دو - علی (ع) ولی هرمؤمن 283
- سه - اطاعت علی (ع) ، اطاعت رسول الله (ص) 284
- چهار - سفارش آسمانی ویژه 284
- شش - علی (ع) ، روشنگر موارد اختلاف میان امت 285
- هفت - علی (ع) ، هارون رسول الله (ص) 285
- پنج - علی (ع) ، سید عرب 285
- هشت - دو امانت گرانسنگ و جداناپذیر 286
- نُه - حدیث غدیر، ماندگارترین 287
- فصل دوم: غُلُوّ در امامت و ریشه های آن 295
- ١. طرح اصل اتهام 295
- الف) هویتِ موهوم و ساختگی بودن ابن سبأ 297
- اشاره 297
- یک - تردید در هویت ابن سبأ 297
- اشاره 297
- ٢. بررسی و نقد یهودی بودن امامت! وغلوّ درآن 297
- دو - تردید در ملّیت و زادگاه ابن سبأ 299
- چهار - موهوم بودن سرانجام و اهداف ابن سبأ 300
- سه - تردید در نسب ابن سبأ 300
- پنج - تأثیرگذاری شگفت آمیز ابن سبأ 303
- شش - افسانه بودن ابن سبأ 306
- هفت - ابن سبأ در منابع شیعه 311
- ب) غُلُوّ در امامت، مفهوم و ملاک آن 317
- اشاره 317
- یک - مفهوم شناسی غُلُوّ 318
- دو - ملاک غُلُوّ 320
- اشاره 322
- ج) غلو و غلات از نگاه شیعه 322
- یک - موضع امامان شیعه 322
- دو - موضع عالمان شیعه 323
- سه - اتهام غلوّ به کدام شیعه؟ 324
- اشاره 326
- فصل سوم: بررسی مصادیق غلو در امامت، به روایت کافی 326
- ١. امامت و اصول دین 326
- اشاره 326
- یک - عدم غلو در اصل امامت 327
- ارزیابی و فرو ریختن مبنا و بنا 327
- دو - بررسی روایات باب دعائم الاسلام کافی 334
- اشاره 342
- ٢. برتری یا مساوی بودن مقام امامت و نبوت 342
- بررسی و نقد 343
- اشاره 343
- یک - برتری یا همانندی علما با انبیای بنی اسرائیل 343
- دو - برتری نه غلوّ 345
- سه - مغالطه غیر منصفانه 346
- اشاره 348
- الف) امامت ابراهیم (ع) 348
- ٣. امتیازهای نبوت و امامت 348
- ب) وحی و امامان 351
- اشاره 353
- 4. عصمت امامان (علیهم السلام) و غُلُوّ 353
- طرح ادعای غلوّ در عصمت 354
- اشاره 355
- ارزیابی و نقد غلو در عصمت 355
- الف) مفهوم عصمت 356
- ب) عصمت و اختلاف مبنا 358
- ج) نگاهی به دلایل عصمت امام (ع) 360
- د) بررسی روایات عصمت امام (ع) 367
- اشاره 382
- الف) طرح اصل اشکال 382
- 5. غُلُوّ، و علم غیب امامان (علیهم السلام) 382
- ب) بررسی و تصحیح، نَه غُلُوّ 383
- اشاره 383
- یک - نگاهِ کلّی به روایات دالّ بر علم غیب ائمه (علیهم السلام) 384
- دو - دیدگاه کلی امامیه و علم غیب ائمه (علیهم السلام) 386
- نتیجه گیری 403
- اشاره 405
- بخش پنجم: تکفیر و مذمت صحابه در کافی 405
- مقدمه 406
- فصل اول: اصل شبهه تکفیر صحابه 407
- ١. طرح اتهام 407
- اشاره 409
- ٢. بررسی و نقد اتهام تکفیراصحاب 409
- الف) مفهوم شناسی «کفر» ، «تکفیر» و. . . 410
- ب) مفهوم اصحاب و صحابه 411
- ج) تاریخچه و علت تکفیر صحابه 413
- د) منکران امامت 415
- اشاره 415
- اول - منکران امامت محکوم به کفر و نجاست اند 417
- دوم - منکران امامت محکوم به اسلام 418
- سوم - کلینی و حکم مخالفان امامت 423
- اشاره 424
- فصل دوم: عادل یا فاسق بودن صحابه 424
- ١. دیدگاه جمهور اهل سنّت نسبت به عدالت صحابه 425
- اشاره 425
- الف) دلایل عدالت اصحاب 426
- اشاره 426
- آیات قرآن کریم 427
- احادیث و عدالت همه صحابه 428
- بررسی آیات قرآن بر عدالت اصحاب 429
- ب) بررسی و نقد دلایل عدالت کل صحابه 429
- بررسی و چالش احادیث بر عدالت همه صحابه 435
- ٢. دیدگاه شیعه نسبت به عدالت صحابه 439
- اشاره 439
- الف) ملاک ارزیابی صحابی واقعی 439
- اشاره 439
- یک - چهره های مورد تأیید رسول الله (ص) 440
- دو - عمل، محک ارزیابی 442
- ب) خطا بودن ادعای اجماع 447
- اشاره 450
- ٣. نقش کافی در مذمت و تکفیر صحابه 450
- اشاره 452
- بررسی و تبیین روایات 452
- الف) اختلاف در شأن نزول آیات 453
- ب) مساوی نبودن ارتداد با خروج از دین 453
- ج) استثنای سه نفر به عنوان سمبل 456
- الف) اصحاب دربند کشیده شده 457
- 4. نقش منابع اهل سنت در مرتد خواندن و تکفیر صحابه 457
- اشاره 457
- ج) دُور باد! دُور باد! 458
- ب) عدم اجازه ورود بر حوض 458
- ه) بازگشت به قهقری 459
- د) ارتکاب جنایت 459
- و) به کفر باز نگردید! 459
- ز) پیروی از دین یهود و نصاری! 460
- فصل سوم: تکفیر، سَبّ و مُعذّب بودن شیخین 464
- ١. طرح اشکال تکفیر و. . . 464
- اشاره 464
- اشاره 465
- ٢. ارزیابی و نقد این اشکال 465
- الف) ادعای بی دلیل 466
- ب) نامه امام ابی الحسن موسی (ع) 467
- ج) عدم ایمان واقعی شیخین 468
- د) ادعای سبّ و لعن ابابکر وعمر! 475
- ٣. ارزیابی و باز خوانی اتهام 476
- اشاره 476
- الف) تفاوت مفهوم سَبّ و لعن 476
- ب) ممنوعیت سَبّ و دشنام در روایات شیعه 478
- فصل چهارم: تکفیر و لعن اُمّ المؤمنین عایشه (م5٧ق) 486
- ١. طرح اشکال 486
- ٢. بررسی و نقد این اشکال 487
- اشاره 487
- الف) عدم خروج از اسلام 487
- ب) اتهام بزرگ 487
- ج) خیانت علمی 488
- د) تحرکات أُمّ المؤمنین عایشه 489
- ه) مذمت أُمُّ المؤمنین عایشه در احادیث اهل سنت 491
- و) أُمّ المُؤمنین عایشه از نگاهِ شیعه 499
- فصل پنجم: راه حل معقولانه نسبت به صحابه 517
- اشاره 517
- نتیجه گیری بخش های پنج گانه 522
- کتابنامه 527
مبادرت نموده است، و در نهایت راهکار حل روایاتی که ظاهرش حاکی از تحریف است، چه خواهد بود؟
موضع کلینی نسبت به احادیث نشان دهنده تحریف
همان گونه که اشاره شد، از ابتدا تا انتهای کافی نمی توان جمله ای را یافت که مؤلّف کافی، تصریح به « تحریف » قرآن کرده باشد، آن که به صراحت از تحریف در کافی نام برده، حاجی نوری (م132٠ق) درکتاب «فصل الخطاب» است، و دلیل او بر این ادعا دو چیز است:
یک - عناوینی، مانند عنوان « انّه لم یَجمَع القرآن کلّه الّا الائمه (علیهم السلام) . . .» (1).
دو - روایات منقول درکافی بدون اینکه کلینی آن ها را قدح نموده باشد (2). چه اینکه ابوزهره با اصرار بر اینکه: «چون کافی قدیمی ترین کتاب از کتاب های چهارگانه شیعه است، مروّج اندیشه نقص قرآن است» (3). فیض کاشانی نیز برداشت خویش از عناوین و روایات منقول در کافی را، این گونه بیان می کند: « وامّا إعتقاد مشایخنا فی ذلک (تحریف) فالظّاهرمِن ثقه الاسلام محمّدبن یعقوب الکلینی إنّه کانَ یَعتَقدُ التحریفَ والنقصانَ فی القرآن، لأنَّه روی روایات فی هذا المعنی فی کتابه الکافی ولم یتعرض لقدح فیها مع أنّه کان یثق بمارواه فیه. . .» (4).
سخن این دو عالم شیعی، به ویژه محدث نوری در «فصل الخطاب» فراوان مورد بهره برداری وهابی ها از جمله القفاری قرار گرفته و از آن پلی علیه باورها و اعتقادات شیعه ساخته اند (5)؛ درحالی که این کتاب؛ اولاً: حدود5٠ درصد روایاتش از منابع اهل سنت
1- اصول کافی، ج1/228: کتاب الحجه، باب انه لم یجمع. . . .
2- المحمدی، فتح الله، سلامه القرآن من التحریف/341؛ الاسلامی، ابوالفضل، مع الدکتورالقفاری، فی اصول مذهبه حول القرآن الکریم. . . /253.
3- ابوزهره، محمد، الامام الصادق، حیاته وعصره. . . /332.
4- تفسیرالصافی، ج1/47.
5- اصول مذهب الشیعه الإمامیه الإثنی عشریه، ج1/26٠و278. .