پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 18

ثانیاً : شیخ طوسی (م 46٠ق) ، در رجال (1)و فهرست (2)خود دو دیدگاه متفاوت را ضبط کرده، ولی از آنجا که رجالش را به لحاظ اینکه بارها بعد از توضیح و ذکر دیدگاه خود در مورد راوی، می گوید: « له کُتُبٌ ذَکَرناها فی الفهرست » (3)، پس از فهرست نوشته است، احتمال دارد از نظرش در کتاب الفهرست برگشته باشد (4).

ثالثاً : علامه حلی که سال 328 را اختیار می کند، همان نظر شیخ طوسی در فهرست را بازگو می کند چنانچه می گوید: « قال الشّیخ الطوسی. . . فی سنه تسع وعش-رین. .» (5).

رابعاً : هر چند که ابن اثیر و ابن حجر و برخی دیگر از متأخران، سال وفات کلینی را 328 دانسته اند، ولی گذشته از اینکه دیدگاه نخست، از اکثریت قاطع برخوردار است، عالمان امامیه مانند نجاشی و شیخ طوسی و. . . آگاه تر به اصحاب خویش هستند.

سال تناثرالنّجوم!

اما اینکه نجاشی در رجالش می آورد «کلینی در سنه 329 سال فرو ریختن ستارگان (شهاب ها) بدرود حیات گفت» (6)، و دیگران به تبع او، این سخن را تکرار می کنند، مقصود از ریزش ستارگان چییست؟ آیا فرو ریختن ستارگان در این سال اتفاق افتاده است؟ تستری، سخن نجاشی مبنی بر اینکه کلینی در سال 329 سال ریزش ستارگان اتفاق افتاده باشد را، نادرست دانسته می گوید «تناثر نجوم در سال323 رخ داد نه سال 329» (7)، و ابن اثیرالجزری در حوادث این سال می آورد: «در شب دوازدهم ذیقعده این

1- رجال الطوسی/495 (من لم یرو عن الائمه) رقم 27.
2- الفهرست / 295، رقم 6٠3.
3- رجال شیخ طوسی/414: باب من لم یرو عن واحد من الائمه.
4- العمیدی، الشیخ الکلینی البغدادی وکتابه الکافی/79.
5- خلاصه الاقوال فی معرفه الرجال/245.
6- رجال النجاشی، ج2/292، رقم1027.
7- قاموس الرجال، تحقیق و نشر مؤسسه النشر الإسلامی التّابعه لجماعه المدرسین، ط الأولی1419ق، ج9/661، رقم:7193. .