پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 19

سال که شب حمله قرامطه بود، ستاره ها از اول شب تا آخر به طور دایم و با شدتی که هیچ سابقه نداشت، ساقط شد» (1)؛ ولی به نظر می رسد مراد از «نجوم» ، در کلام نجاشی ستارگان و شهاب های آسمانی نیست بلکه احتمال دارد نجوم، کنایه از ستارگان علمی باشد که در این سال یکی پس از دیگری از دنیا رفته باشند؛ چه اینکه در همین سال ابوالحسن علی بن محمد السّمری آخرین وکیل امام زمان (عج) از دنیا رفت (2)؛ و این سال، با حوادث دردناک و رحلت اقطاب از دانشمندان همراه بوده است (3)، ابن جوزی نیز این سال را پر ازحوادث و شوم یاد می کند:

«در این سال بسیاری از شیعیان که در مسجد (به عقیده او) برای سبّ صحابه گرد هم آمده بودند، زندانی و مسجد تخریب و جای آن، مسجد دیگر بنا شد، و رأس قّبّه خضراء که تاج حکومت عباسی و عَلَم شهر محسوب می شد، سقوط کرد. باران و رعد و برق شدیدی رخ داد، قحطی و گرسنگی بیداد می کرد، مرگ و موت زیادی اتفاق افتاد که حتی مردم را دسته جمعی بدون غسل و کفن در یک قبر دفن کردند، آب فرات به شدت زیاد شد و وارد خیابان های بغداد شد و بسیاری از عباسی ها غرق گشتند و دو پل قدیمی و سنگی عتیق و جدید بغداد، فرو ریخت، تلفات مواشی و بیماری فراوان شد. . .» (4)؛ این قطعه از تاریخ گویای این است که این سال برای علمای امامیه به شدت سخت تر از هر زمان دیگر بوده است و بسیاری از علما و بزرگان شیعه شهید و یا

1- الکامل فی التاریخ، ج8/311: حوادث سال 323؛ المسعودی، علی بن الحسین، التنبیه و الاشراف، تصحیح ومراجعه عبدالله اسماعیل القاوی، عراق، دارالصاوی للطبع والنشر1357ق/338.
2- سید بن طاووس، کشف المحجه لثمره المهجه/158، فصل154؛ الخوانساری، روضات الجنات فی أحوال العلماء و. . ، ج6/117.
3- العمیدی، الشیخ الکلینی البغدادی. . /82(حاشیه)
4- ابن الجوزی، عبدالرحمن بن علی بن محمد، المنتظم فی تاریخ الملوک و الأمم، دراسه وتحقیق محمد عبدالقادرعطا و مصطفی عبدالقادرعطا، مراجعه و تحقیق نعیم زر زور، بیروت، دارالکتب العلمیه، ط الأولی1412ق، ج8/2٠1-2٠2 (حوادث سال329، باتلخیص) .