پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 246

است، چنان که فرمود: « مَن لم یَکُن عِندَه مِن شِیعَتِنا ومُحبِّینا کتابُ سلیم بن قیس الهلالی، فلیس عنده من أمرنا شیء ولا یعلم من أسبابنا شیء وهو أبجد الشیعه و هو سرّ من أسرارآل محمد (ص)» (1)و یکی از مهم ترین اصولی است که قبل از عصر امام صادق (ع) تدوین گردیده است (2)، و این کتاب به عنوان «مناوله» به ابان بن ابی عیاش داده شد و از او به عمربن محمدبن عبدالرحمان بن اُذَینه رسید (3)، ولی نسخه های متفاوتی از آن کتاب پدید آمد که شک و تردیدی در مورد آن ایجاد نموده است، علّامه طهرانی نسخه های متفاوتی از این کتاب را نام می برد و تفاوت های اساسی آنها را متذکر می شود (4). شاید به همین جهت ابن داود حلی (م647ق) کتاب او را «موضوع» می شمارد (5)و کشّی (6)و شیخ طوسی (7)از این کتاب نام برده اند که شایسته است اهل پژوهش، به تحقیق مفصّلی که در مقدمه این کتاب، به چاپ رسیده مراجعه نمایند (8).

اما ابان بن ابی عیاش فیروز، هرچند که تضعیف شده (9)وجعل کتاب سلیم به وی نسبت داده شده است (10)ولی مضمون روایت آن درخصوص مصحف علی (ع) به طور وسیع درمنابع اهل سنت (چنان که اشاره شد) نقل گردیده است، و کلینی در مواردی (11)که حدیث

1- الطهرانی، الذّریعه إلی تصانیف الشیعه، ج2/152.
2- الطهرانی، الذّریعه إلی تصانیف الشیعه، ج2/152.
3- الطهرانی، الذّریعه إلی تصانیف الشیعه، ج2/155.
4- الطهرانی، الذّریعه إلی تصانیف الشیعه، ج2/156- 158.
5- الحلّی، رجال ابن داود الحلی/178، رقم721.
6- الطوسی، اختیار معرفه الرجال المعروف برجال الکشّی، ج1/231، رقم166.
7- الطوسی، اختیار معرفه الرجال المعروف برجال الکشّی، ج1، الفهرست/162، رقم336.
8- تحقیق این کتاب توسط محمدباقر الأنصاری الزنجانی الخوئینی، نشرالهادی 1315، انجام و در3 مجلد منتشر شده است.
9- الطوسی، رجال الطوسی/83، رقم10و106رقم36 (اصحاب امام باقر (ع) تابعی ضعیف.
10- المازندرانی، محمدبن اسماعیل، منتهی المقال فی احوال الرجال، تحقیق و نشر مؤسسه آل البیت (ع) قم، ط الاولی1416ق، ج1/132رقم9؛ الخویی، معجم الرجال، ج1/141، رقم22.
11- اصول کافی، ج1/228: کتاب الحجه باب أنّه لم یجمع القرآن کله الاّ الائمه، ج1، و ج2/633: کتاب فضل القرآن، باب النوادر، ح23. .