پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 253

زدند، و الا چرا یکی از مصحف هایی که به نقل بخاری وجود داشت انتخاب و رسمیت ندادند؟ ! وقتی از انس بن مالک سؤال شد: « مَن جَمَع القرآن علی عهد رسول الله (ص) ؟ ! قال: أربعهٌ کُلُّهم من الانصار، اُبّی بن کعب، و معاذبن جبل، و زیدبن ثابت و ابو زید » (1)؛ و به همین جهت مصحف ابابکر هیچ وقت میان مردم پخش نشد و فقط همانند مصحف های عبدالله بن مسعود جنبه شخصی داشت هر چند که از سوی مقام رسمی اداره مسلمانان گردآوری شد، چنان که می نویسند: « غیر أنّ هذ المصحف الرّسمی لم یأخذ طریقه الرسمی الی الامصار، ولعل مقتل عُمَر هو الذی أخّر ذلک » و همین مصحف پس از ابوبکر به عمر منتقل و نزد حفصه دختر عمر، ماند (2). عمربن الخطاب هم برای اینکه مصحفی مستقل داشته باشد، اعلام کرد هرکسی چیزی از قرآن از رسول الله (ص) شنیده با دو شاهد بیاورند، ولی موفق نشد « فقُتل عمر (رض) قبل أن یجمع ذلک » (3).

دلیلش این است که قبل از توحید مصاحف توسط عثمان، مصحف های متعددی وجود داشت، و در هر شهری یک مصحف رایج بود؛ مصحف ابن مسعود میان اهل کوفه، مصحف ابوموسی میان اهل بصره، مصحف مقدادبن اسود در دمشق و مصحف أُبَی بن کعب میان اهل شام، مورد توجّه بود (4)؛ و چون اختلافات قرائت و ادعاهای

« مصحف من !» به اوج خود رسید، عثمان بن عفان به پیشنهاد حذیفه مجبور شد، مصاحف دیگر را جمع آوری و نابود کرد (5)، و مصحف عثمانی را ارائه داد و آن را از أهمّ کارهای او می شمارند (6).

1- صحیح البخاری، ج6/187، باب القراء من اصحاب النبی، رقم5٠٠3.
2- الابیاری، الموسوعه القرآنیه، ج1/354.
3- النمیری، ابوزید عمربن شبّه البصری، تاریخ مدینه المنورّه، ج2/7٠5: ما روی عنه رضی الله عنه فی جمع القرآن.
4- الابیاری، الموسوعه القرآنیه، ج1/354؛ ابن اثیر، ابوالحسن علی بن الکرم محمد بن محمد، الکامل فی التاریخ، تحقیق عبدالقاضی، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1415ق، ج3/8: حوادث سال3٠.
5- البخاری، صحیح البخاری، ج6/183: کتاب فضائل القرآن، باب جمع القرآن، رقم4987.
6- البخاری، صحیح البخاری، ج6/183: کتاب فضائل القرآن، باب جمع القرآن، رقم4987.