پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 264

طرح و نیاز به پاسخ مفصّل و مدلّل است؛ ولی بر اساس ظرفیت این کتاب و آن مقداری که محورهای بعدی بحث روشن گردد، به نکات کلیدی و اساسی که ارتباط با موضوع این قسمت دارد، پرداخته می شود:

الف) مفهوم «شیعه»

اشاره

الف) مفهوم «شیعه» (1)

برای اینکه از تداعی مفهوم انحرافی این اصطلاح (شیعه) در اذهان مخاطبان جلوگیری به عمل آید و نیز شیعه و تشیع اصیل را بشناساند، لازم است به فشرده ای از مفهوم اصلی آن که مورد نظر شیعیان پیروِ اهل بیت (علیهم السلام) است (نه شیعیان دروغین) اشاره گردد:

یک - شیعه در لغت

ریشه اصلی این واژه که از «مشایعت» به معنای پیرو و تسلیم بودن می آید، مفرد و تثنیه و جمع، مذکر، و مؤنثش به یک لفظ و به معنای واحد به کار می رود، و جمع آن «شِیع» (به کسر شین و فتح یاء) است (2)، شیعۀ الرّجل، یعنی پیروان و یاران او. (3)و به هر قوم و گروهی که بر امری اجتماع نمایند (4)، و برخی از آراء دیگری پیروی کنند، شیعه اطلاق می گردد (5)؛ هر چند در آن امر اتفاق نظر نداشته باشند (6). و در عُرف، ابتدا به عنوان

1- گرچه موضوع کتاب در مورد کافی است ولی چون اشکال بر کلینی و کتاب او در حقیقت بر شیعه است، ناگزیر نخست دامن شیعه را از این اتهام تطهیر نمود تا از اشکال بر کافی واضح تر پاسخ داده شود.
2- الجزری، المبارک بن محمدبن اثیر، النهایه فی غریب الحدیث و الاثر، ج2/519(شیع) .
3- الجوهری، اسماعیل بن حماد، الصحّاح تاج اللّغه و صحاح العربیه، ج3/124٠؛ الفراهیدی، ابی عبدالرّحمن الخلیل بن الاحمد، العین، تحقیق: مهدی المحزومی - ابراهیم السامرایی، قم، دارالهجره، ط الاولی14٠5-، ج2/191؛ الزبیدی، السید محمدمرتضی، تاج العروس فی جواهرالقاموس، تحقیق: علی شیری، بیروت، دارالفکر، 1414ق، ج11/257.
4- الفراهیدی، العین، ج 2/191.
5- الجوهری، الصحاح تاج اللغه، ج3/124٠ و الزبیدی، تاج العروس، ج11/257.
6- الجوهری، الصحاح تاج اللغه، ج3/124٠ و الزبیدی (تاج العروس) . .