پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 299

گرامی رسول الله (ص) را ابن سبأ می پندارند، و با ساختن شباهت های میان آن دو (1)، نتیجه می گیرند که عبدالله بن سبأ جز عمّاربن یاسر نیست (2).

در اینکه ابن سبأ با ابن السّوداء یک شخص است یا دو شخص، وحدت نظر وجود ندارد؛ ابن عبدالبّر (م328ق) با این تعبیر: « وقدحَرّقهم علی بن ابی طالب2 بالنّار، و نفاهم الی البلدان، منهم عبدالله بن سبأ و نفاه إلی ساباط، عبدالله بن سباب نفاهُ الی الجازِر » (3)، دو نفر می داند بغدادی (م429ق) و اسفراینی (4)همین دیدگاه را ابراز می دارند.

دو - تردید در ملّیت و زادگاه ابن سبأ

طبری، او را یهودی اهل صنعاءِ یمَن (5)، بغدادی (م429ق) از یهودیان حیره (6)و ابن کثیر (م774ق) او را ذمّی (7)، می شمارند. همچنین اگر او عبدالله بن الراسبی باشد، از تبار عرب (8)و

1- شباهت هایی چون: به کار رفتن «ابن السوداء» برای عمار، [این که نام ابن سبأ، عبدالله بود نه عمار، این گونه توجیه می کند که همه مسلمانان ملقّب اند به «عبدالله» !] یمنی بودن پدر عمار به اعتبار این که همه اهل یمن منسوب به سبأبن یشجب ابن قطحان اند، حب شدید عمار به علی (ع) رفتن عمار به مصر، شعار عمار مبنی بر این که عثمان خلافت را غصب کرده و نقش عمار در جنگ جمل، تحریک اباذرغفاری و پیوند دوستی محکم میان أباذر و عمار.
2- السیبی، کامل مصطفی، الصله بین التصوّف و التشیع، ج1/44-47؛ الوردی، وعاظ السلاطین/274؛ نعمه، عبدالله، روح التشیع/9٠-92.
3- ألآندلسی، احمدبن محمدبن عبد ربّه، العقد الفرید، تحقیق مفید محمد قُمَیحه، بیروت، دار الکتب العلمیه (بی تا) ، ج2/249؛ الموسوی، السید جاسم و. . . ، مع الدکتورالسالوس فی کتابه مع الاثنی عشریه فی الاصول و الفروع، بیروت، مرکز الزهراء، مؤسسه التاریخ العربی، (بی تا) /94.
4- التبصیر فی الدین و تمییز الفرقه الناجیه عن الفرق الهالکین، تحقیق کمال یوسف الحوت، بیروت، عالم الکتب، ط الاولی1983 م/124: و وافق ابن السوداء عبدالله بن سبأ بعد وفاه علی (ع) فی مقالته هذه، و کانا یدعون. . . ؛ الموسوی، مع الدکتور السالوس فی کتابه. . . /49.
5- تاریخ الطبری، ج4/34٠ (ابتدای حواث سال 35ق) ،
6- الفرق بین الفرق/225؛ ظهیر، احسان الهی، الشعیه و التشیع/58.
7- الدمشقی، اسماعیل بن کثیر، البدایه والنهایه، تحقیق وتعلیق علی شیری، بیروت، دارإحیاء، ط الأولی14٠8ق، ج7/194 (ذکر حوادث سال 35: مجیء الاحزاب الی عثمان مرّه الثانیه من مصر) .
8- فیاض، عبدالله، تاریخ الامامیه وأسلافهم من الشیعه، /93. .