- مقدمه 1
- سخنی با خوانندگان 4
- بخش اول: معرفی کلینی و کافی 7
- اشاره 7
- مقدمه 8
- فصل اول: ترجمه و ویژگی های ثقه الاسلام کلینی 9
- اشاره 9
- ١. نام و زادگاه کلینی 9
- ٢. ولادت و مدت عمر کلینی 13
- اشاره 16
- ٣. وفات کلینی ٣٢٨ه. ق یا٣٢٩ه. ق 16
- سال تناثرالنّجوم! 18
- 4. مدفن و مزار کلینی 20
- 5. خانواده مرحوم کلینی 24
- 6. کلینی و فراگیری حدیث 25
- ٧. بغداد آخرین پایگاه کلینی 26
- ٨. اساتید و مشایخ کلینی 26
- 9. شاگردان کلینی 29
- ١. کلینی از منظر عالمان امامیه 32
- فصل دوم: کلینی از دیدگاه عالمان 32
- ٢. کلینی در نگاه دانشمندان اهل سنت 33
- اشاره 35
- فصل سوم: جایگاه کافی در میان مجامع حدیثی 35
- الف) نزدیک به عص-ر امام (عج) 37
- ١. ویژگی های کتاب کافی 37
- ب) کافی و ابتکار جدید 38
- ج) جامعیت بی بدیل کافی 39
- ه) دقت در متن و سلسله اسناد 40
- د) کافی الگو برای دیگران 40
- و) تلاش در کاهش اسناد 42
- ز) عدم ذکر روایات معارض 43
- ک) اجابت نیاز واحساس وظیفه 44
- ح) ترتیب احادیث باب، بر ملاک صحت و. . . 44
- ط) تطبیق روایات با عنوان باب 44
- ل) فزونی احادیث کافی بر کلّ صحاح 45
- ٢. کافی مورد تأیید دانشمندان 46
- ٣. صحت و سقم روایات کافی 48
- اشاره 51
- الف) اغراق نسبت به بخاری 51
- فصل چهارم: اهمیت کافی در مقایسه با صحاح ششگانه 51
- ١. صحیح بخاری 51
- ب) اختلاف در أصَحّیت 53
- ج) نام اصلی صحیح بخاری 54
- د) انتساب کتاب به مؤلف 55
- ه) نمود یافتن کینه بخاری نسبت به ابوحنیفه 58
- و) چالش های مهم صحیح بخاری 59
- ٢. نگاهی به جوامع دیگر اهل سنت 62
- نتیجه گیری 67
- بخش دوم: نقل و نقد اشکالات بر اسناد کافی 68
- اشاره 68
- آغاز 69
- اشاره 69
- گفتار اول: انگیزه های وهابیان از نقد بر اصول کافی 69
- فصل اول: انگیزه ها و اشکالات وهابی ها بر کافی 69
- ١. اهمیت کافی در میان کتاب های روایی 70
- ٢. ناسازگاری با اعتقاد وهابی ها 71
- ٣. مذمت صحابه در کافی 71
- اشاره 72
- ١. عدم حجیت روایات کافی 72
- گفتار دوم: اشکالات وهابیان بر کتاب کافی 72
- 4. تحریف قرآن و مصحف علی (ع) و. . . 72
- الف) فقدان دانش حدیث شناسی در شیعه 73
- ب) نرسیدن اسناد کافی به رسول الله (ص) 74
- بررسی و نقد اشکال اسنادی 75
- الف) افترا و تهمت به شیعه 75
- اشاره 75
- ب) ادعای نرسیدن اسناد کافی به رسول الله (ص) ! 79
- ج) فقدان معیار شناخت حدیث صحیح از ناصحیح! 85
- اشاره 85
- اوّل: مکتوبات امیرالمؤمنین (ع) 86
- دوم: صحیفه های مکتوب پس از علی (ع) 89
- اشاره 92
- اول - جایگاه امام صادق نزد عالمان اهل سنّت 92
- دوم: تربیت یافتگان مکتب امام صادق (ع) 94
- اول - فرمان منع تدوین حدیث 100
- دوم - نابودکردن احادیث رسول الله (ص) 103
- سوم - ظهور جاعلان حدیث 104
- ٢. اضافه شدن بر تعداد کتاب های کافی 106
- اشاره 106
- الف) طرح اصل اتّهام 107
- ب) بررسی و نقدِ افزودن برکتاب های کافی 108
- ٣. تردید در روضۀ کافی 116
- اشاره 116
- بررسی و نقد تردید در روضۀ کافی 117
- اشاره 119
- یک - ادعای خلاف واقع ابوزهره! 119
- دو - شواهدی بر صحت استناد روضه به کلینی 122
- نتیجه گیری 125
- اشاره 126
- بخش سوم: بررسی و نقد ادعای تحریف قرآن کریم به روایت کلینی 126
- مقدمه 127
- ١. طرح اتهام شیعه به تحریف قرآن 128
- فصل اول: اعتقاد شیعه به تحریف قرآن کریم 128
- اشاره 128
- اشاره 129
- الف) مفهوم تحریف 129
- یک - تحریف در لغت 129
- ٢. بررسی و نقد اتهام تحریف 129
- دو - تحریف در اصطلاح 130
- اشاره 131
- ب) شیعه و اعتقاد به تحریف 131
- یک - ضرورت مذهب شیعه بر عدم تحریف 132
- دو - قرآن و امامان معصوم شیعه (علیهم السلام) 133
- سه - تحریف ناپذیری قرآن از نگاهِ عالمانِ مؤثّر شیعه 136
- فصل دوم: کلینی و اعتقاد به تحریف قرآن 150
- ١. طرح اتّهام تحریف 150
- اشاره 150
- اشاره 153
- ٢. بررسی و نقد اتهام تحریف قرآن نسبت به کافی 153
- اشاره 155
- مرحله اول: پاسخ نقضی 155
- الف) نقص و دگرگونی در الفاظ و حروف قرآن 156
- ب) نقص و تغییر در تعداد آیات قرآن 157
- ج) نقص و زیادی در تعداد سوره ها 165
- د) تحریف در متن آیات 167
- ه) حذف بخشی از آیات قرآن 170
- اشاره 172
- مرحله دوم: پاسخ حلّی به تحریف قرآن 172
- نکته اول: آغاز و زمینه تهمت تحریف، به کلینی 173
- نکته دوم: ادعای کافی صحیح ترین کتاب! 176
- موضع کلینی نسبت به احادیث نشان دهنده تحریف 179
- اشاره 182
- عناوین و روایات موهم تحریف 182
- اول - علی (ع) و ولایت 182
- دوم - اهل بیت (علیهم السلام) 184
- مهم ترین روایات دالّ بر تحریف و نقصان قرآن 185
- بررسی و نقد افترای تحریف قرآن 187
- اشاره 187
- اول - خطبه مؤلِّف و مهم ترین نکات 188
- دوم - دفع اتّهام براساس عناوین 189
- اشاره 193
- اول - احادیث علی (ع) و ولایت 193
- دوم: احادیث اهل البیت (علیهم السلام) 205
- سوم - پاسخ روایات تحریف 210
- فصل سوم: مصحف امیرالمؤمنین (ع) حقیقت یا توهم؟ 229
- اشاره 229
- ١. طرح اشکال بر مصحف علی (ع) 229
- ٢. بررسی و نقد مزعوم خواندن مصحف علی (ع) 232
- اشاره 232
- یک - گزارش از مصحف علی (ع) در منابع اهل سنت 233
- اشاره 233
- الف) آیا مصحف علی مزعوم، موهوم و خیال است؟ 233
- دو - نادرست بودن تضعیف خبر مصحف علی (ع) 235
- ب) محتوای مصحف علی (ع) 240
- د) کتاب سُلیم بن قیس. . . 245
- ج) نقش کلینی در ترویج مصحف علی (ع) 245
- ه) منع از کتابت جز قرآن 247
- و) لازمۀ مصحف علی (ع) کوتاهی در امر تبلیغ! نیست 254
- ز) وضعیت فعلی مصحف 255
- نتیجه گیری 257
- اشاره 259
- بخش چهارم: غلوّ در امامت به روایت کافی 259
- مقدمه 260
- فصل اول: طرح اندیشه امامت، از سوی عبدالله بن سبأ 261
- ١. طرح اتهام 261
- ٢. بررسی و نقد ادعای دسیسه ابن سبأ 263
- اشاره 263
- یک - شیعه در لغت 264
- الف) مفهوم «شیعه» 264
- اشاره 264
- دو - شیعه در اصطلاح 265
- ب) پیدایش و ظهور شیعه 267
- اشاره 267
- یک - قرآن و اصطلاح شیعه 268
- دو - جلوه گاه عینی شیعه در عصر رسول الله (ص) 273
- سه - نمادها و شخصیت های شیعه در زمان رسول الله (ص) 279
- ج) ابن سبأ، طرّاح امامت! 280
- د) نقد اتّهام طرّاحی امامت، از سوی ابن سبأ 281
- اشاره 281
- یک - علی (ع) ، وزیر و وصی و جانشین پیامبر 282
- دو - علی (ع) ولی هرمؤمن 283
- سه - اطاعت علی (ع) ، اطاعت رسول الله (ص) 284
- چهار - سفارش آسمانی ویژه 284
- شش - علی (ع) ، روشنگر موارد اختلاف میان امت 285
- پنج - علی (ع) ، سید عرب 285
- هفت - علی (ع) ، هارون رسول الله (ص) 285
- هشت - دو امانت گرانسنگ و جداناپذیر 286
- نُه - حدیث غدیر، ماندگارترین 287
- ١. طرح اصل اتهام 295
- فصل دوم: غُلُوّ در امامت و ریشه های آن 295
- الف) هویتِ موهوم و ساختگی بودن ابن سبأ 297
- اشاره 297
- یک - تردید در هویت ابن سبأ 297
- ٢. بررسی و نقد یهودی بودن امامت! وغلوّ درآن 297
- اشاره 297
- دو - تردید در ملّیت و زادگاه ابن سبأ 299
- چهار - موهوم بودن سرانجام و اهداف ابن سبأ 300
- سه - تردید در نسب ابن سبأ 300
- پنج - تأثیرگذاری شگفت آمیز ابن سبأ 303
- شش - افسانه بودن ابن سبأ 306
- هفت - ابن سبأ در منابع شیعه 311
- ب) غُلُوّ در امامت، مفهوم و ملاک آن 317
- اشاره 317
- یک - مفهوم شناسی غُلُوّ 318
- دو - ملاک غُلُوّ 320
- اشاره 322
- ج) غلو و غلات از نگاه شیعه 322
- یک - موضع امامان شیعه 322
- دو - موضع عالمان شیعه 323
- سه - اتهام غلوّ به کدام شیعه؟ 324
- اشاره 326
- فصل سوم: بررسی مصادیق غلو در امامت، به روایت کافی 326
- ١. امامت و اصول دین 326
- اشاره 326
- ارزیابی و فرو ریختن مبنا و بنا 327
- یک - عدم غلو در اصل امامت 327
- دو - بررسی روایات باب دعائم الاسلام کافی 334
- اشاره 342
- ٢. برتری یا مساوی بودن مقام امامت و نبوت 342
- اشاره 343
- یک - برتری یا همانندی علما با انبیای بنی اسرائیل 343
- بررسی و نقد 343
- دو - برتری نه غلوّ 345
- سه - مغالطه غیر منصفانه 346
- اشاره 348
- الف) امامت ابراهیم (ع) 348
- ٣. امتیازهای نبوت و امامت 348
- ب) وحی و امامان 351
- اشاره 353
- 4. عصمت امامان (علیهم السلام) و غُلُوّ 353
- طرح ادعای غلوّ در عصمت 354
- اشاره 355
- ارزیابی و نقد غلو در عصمت 355
- الف) مفهوم عصمت 356
- ب) عصمت و اختلاف مبنا 358
- ج) نگاهی به دلایل عصمت امام (ع) 360
- د) بررسی روایات عصمت امام (ع) 367
- اشاره 382
- الف) طرح اصل اشکال 382
- 5. غُلُوّ، و علم غیب امامان (علیهم السلام) 382
- اشاره 383
- ب) بررسی و تصحیح، نَه غُلُوّ 383
- یک - نگاهِ کلّی به روایات دالّ بر علم غیب ائمه (علیهم السلام) 384
- دو - دیدگاه کلی امامیه و علم غیب ائمه (علیهم السلام) 386
- نتیجه گیری 403
- بخش پنجم: تکفیر و مذمت صحابه در کافی 405
- اشاره 405
- مقدمه 406
- ١. طرح اتهام 407
- فصل اول: اصل شبهه تکفیر صحابه 407
- اشاره 409
- ٢. بررسی و نقد اتهام تکفیراصحاب 409
- الف) مفهوم شناسی «کفر» ، «تکفیر» و. . . 410
- ب) مفهوم اصحاب و صحابه 411
- ج) تاریخچه و علت تکفیر صحابه 413
- د) منکران امامت 415
- اشاره 415
- اول - منکران امامت محکوم به کفر و نجاست اند 417
- دوم - منکران امامت محکوم به اسلام 418
- سوم - کلینی و حکم مخالفان امامت 423
- فصل دوم: عادل یا فاسق بودن صحابه 424
- اشاره 424
- ١. دیدگاه جمهور اهل سنّت نسبت به عدالت صحابه 425
- اشاره 425
- الف) دلایل عدالت اصحاب 426
- اشاره 426
- آیات قرآن کریم 427
- احادیث و عدالت همه صحابه 428
- بررسی آیات قرآن بر عدالت اصحاب 429
- ب) بررسی و نقد دلایل عدالت کل صحابه 429
- بررسی و چالش احادیث بر عدالت همه صحابه 435
- الف) ملاک ارزیابی صحابی واقعی 439
- ٢. دیدگاه شیعه نسبت به عدالت صحابه 439
- اشاره 439
- اشاره 439
- یک - چهره های مورد تأیید رسول الله (ص) 440
- دو - عمل، محک ارزیابی 442
- ب) خطا بودن ادعای اجماع 447
- اشاره 450
- ٣. نقش کافی در مذمت و تکفیر صحابه 450
- اشاره 452
- بررسی و تبیین روایات 452
- الف) اختلاف در شأن نزول آیات 453
- ب) مساوی نبودن ارتداد با خروج از دین 453
- ج) استثنای سه نفر به عنوان سمبل 456
- الف) اصحاب دربند کشیده شده 457
- 4. نقش منابع اهل سنت در مرتد خواندن و تکفیر صحابه 457
- اشاره 457
- ج) دُور باد! دُور باد! 458
- ب) عدم اجازه ورود بر حوض 458
- د) ارتکاب جنایت 459
- ه) بازگشت به قهقری 459
- و) به کفر باز نگردید! 459
- ز) پیروی از دین یهود و نصاری! 460
- ١. طرح اشکال تکفیر و. . . 464
- اشاره 464
- فصل سوم: تکفیر، سَبّ و مُعذّب بودن شیخین 464
- ٢. ارزیابی و نقد این اشکال 465
- اشاره 465
- الف) ادعای بی دلیل 466
- ب) نامه امام ابی الحسن موسی (ع) 467
- ج) عدم ایمان واقعی شیخین 468
- د) ادعای سبّ و لعن ابابکر وعمر! 475
- ٣. ارزیابی و باز خوانی اتهام 476
- اشاره 476
- الف) تفاوت مفهوم سَبّ و لعن 476
- ب) ممنوعیت سَبّ و دشنام در روایات شیعه 478
- ١. طرح اشکال 486
- فصل چهارم: تکفیر و لعن اُمّ المؤمنین عایشه (م5٧ق) 486
- الف) عدم خروج از اسلام 487
- اشاره 487
- ٢. بررسی و نقد این اشکال 487
- ب) اتهام بزرگ 487
- ج) خیانت علمی 488
- د) تحرکات أُمّ المؤمنین عایشه 489
- ه) مذمت أُمُّ المؤمنین عایشه در احادیث اهل سنت 491
- و) أُمّ المُؤمنین عایشه از نگاهِ شیعه 499
- اشاره 517
- فصل پنجم: راه حل معقولانه نسبت به صحابه 517
- نتیجه گیری بخش های پنج گانه 522
- کتابنامه 527
الادلّه العقلیه والآیات والاخبار. . . و أنّ الائمه (علیهم السلام) تبّرؤا منهم و حکموا بکفرهم و أمروا بقتلهم . . .» (1).
- صاحب جواهرالکلام (م1266ق) : «. . . لا کلام فی نجاستهم (خوارج و غلات) وکفرهم، کما فی جامع المقاصد، وعن الدلائل، بل عن الاخیر والروض الاجماع علیه. . . بل یدل علیه جمیع مادلّ عَلَی نجاسه الکافر . . .» (2).
آنچه اشاره شد، گوشه ای از دیدگاه های امامان و بزرگان شیعه نسبت به غُلُوّ و غلات است؛ وموضع پیروان اهل بیت (علیهم السلام) در اینکه غلات کافر، نجس، خارج از دین اسلام اند، کاملاً روشن است.
سه - اتهام غلوّ به کدام شیعه؟
یکی از مباحثی که در آثار مکتوب اهل سنّت خلط شده است، مصداق شیعه به مفهوم واقعی آن با مصادیق کاذب و دروغین آن است؛ و بسیاری از افکار باطل و کفرآمیزی را که روح شیعه واقعی از آن اطلاع ندارند، به آن ها نسبت داده می شود. مطالبی که ابن حزم تحت عنوان «شناعت شیعه» می آورد و در آن تصریح می کند که گروهی از شیعه معتقد است جبرئیل امین هنگام آوردن وحی به عَلِی خیانت کرد و به جای اینکه پیام وحی را به علی بدهد، به عمد یا اشتباهاً به محمّد داد؛ یا گروهی از غلات شیعه، دوازده امام را پیامبر می شمارند، گروه دیگر محمّد (ص) را، دسته ای علی را، جمعی دیگر همه امامان را خدا می شمارند (3)، همه خلاف واقع است. پس از او، شهرستانی نزدیک به همین مسیر را طی نموده است که: علی زنده و در آسمان است، روزی بازخواهد گشت، رعد، در آسمان صدای علی؛ و برق در آسمان تازیانه (سوطه) علی است، اصحاب کساء،
1- المجلسی، بحار الانوار، ج2/336؛ القمی، الشیخ عباس، سفینه البحار و المدینه الحکم. . . ، ج6/667، باب غین (غلو) .
2- النجفی، محمدحسن، جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت، داراحیاء، ط السابعه (بی تا) ج6/5٠-51، کتاب الطهاره، العاشر الکافر.
3- الفصل فی الملل و النحل و الاهواء والنحل، ج5/42: ذکر شنع الشیعه. .