پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 33

عالمان دیگر چون علامۀ مجلسی (1)، بحرانی (2)، بحرالعلوم الطباطبایی (3)؛ شیخ عبّاس قمی (4)؛ مدرسی تبریزی (5)؛ خوانساری (6)، نهایت تمجید را از کلینی به عمل آورده اند.

٢. کلینی در نگاه دانشمندان اهل سنت

- ابن عساکر (م571ق) ؛ ابوجعفر محمدبن یعقوب کلینی رازی از فقهای شیعه ونویسندگان آن مذهب است و ابوعبدالله احمدبن ابراهیم الصیمری و دیگران از او روایت می کنند (7).

- ابن اثیر الجزری (م6٠6ق) ؛ محمدبن یعقوب. . . فقیه، امام مذهب اهل بیت، عالم بزرگ و فاضل مذهب و در نزد شیعه مشهور است، و از کسانی است که در ابتدای سدۀ سوم، به مجدِّد دِین نام برده می شود (8).

1- مرءات العقول فی شرح أخبار آل الرسول، تهران، دارالکتب الاسلامیه1379ق، ج1/3: کلینی ثقه الاسلام، مورد قبول طوایف انام و ممدوح خاص و عام است.
2- لؤلؤه البحرین/386، رقم123: محمدبن یعقوب، هنگامی که در رَی می زیست، شیخ اصحاب ما و موجه ترین و موثق ترین و با ثبات ترین آن ها، در حدیث بود.
3- الفوائد الرجالیه، ج3/336: ریاست فقهای امامیه در زمان حکومت مقتدر عباسی، به کلینی منتهی شد، مجلس درس او مملو از اکابر و بزرگانی بودند که به قصد فراگیری علم به سوی او شتافته بودند، و برای تفقُّه و مذاکره دور او حلقه می زدند.
4- الکنی والألقاب، ج3/12٠: کلینی شیخ اجل، قدوه الانام، و ملاذ المحدثین العظام، و مروّج المذهب فی غیبت الامام (ع) ، ابوجعفر. . . ملقّب به ثقه الاسلام.
5- ریحانه الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه واللقب، ج5/79. محمد بن یعقوب کلینی. . . شیخ مشایخ شیعه، رئیس محدّثین علمای امامیه، از أوثق و أعدل و أضبط ایشان و مروج مذهب شیعه در زمان غیبت امام (ع) ، ممدوح خاص و عام، . . . و به همین مناسبت وی نخستین کسی است که در دوره اسلامی به ثقهالاسلام شهرت یافت.
6- روضات الجنات فی احوال العلماء والسادات، ج6/112: جایگاه این مرد، اجل و اعظم از آن است که نزد اعیان و بزرگان سنی و شیعه پوشیده باشد، . . . در وثاقت او برای احدی سخنی، و در جایگاه او نزد پیشوایان سخنی، و در فضیلت او تردیدی نیست، مطمئن ترین بودن کلینی در میان محمد سه گانه صاحبان کتب اربعه، مورد اتفاق نظر طایفه امامیه است.
7- تاریخ مدینه دمشق، ج56/297، رقم7126.
8- جامع الاصول فی احادیث الرّسول، إخراج أحادیث و تعلیق عبدالقادر الأرنؤوط، بیروت، دارالفکر، طالثانیه14٠3ق، ج15/297، ذیل حدیث شماره8881: ومن الفقهاء. . . وابوجعفر محمدبن یعقوب الرّازی من الإمامیه؛ متن حدیث از رسول الله (ص) درسنن ابی داود رقم 4291: «إن الله یبعث لهذه الامّه. . . یجدّد لهادینها» . .