پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 345

خَیْرَ اُمَّهٍ اُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَاْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنکَرِ (آل عمران: 11٠) ، فیکون ذلک بمنزله البعث، و یصلح أن یکون هذا هو وجه ما قیل «علماء هذه الامّه کالاَنبیاء » (1). این سخن سِندی می رساند که برابری یا برتری علمای امت با انبیاء (علیهم السلام) مطرح بوده است. گذشته از آن، حدیث مشهور « إنّ العلماءَ وَرَثهُالاَنبیاء » (که در منابع سنی(2)و شیعه (3)نقل شده و احتمال دارد این حدیث از منابع اهل سنت وارد منابع شیعه شده باشد) ، که مقصود از وراثت، وراثت در علم و خدمت به دین و. . . خواهد بود، برابری یا برتری امام معصوم را بر انبیاء هرچند که بر یک پیامبر باشد، اثبات می کند؛ زیرا غیر عاقلانه نیست که در علم و عمل و هدایتِ انسان ها به سوی حق، امام نسبت به نبی که اولوالعزم نیست (جز مقام نبوت) برابری یا برتری داشته باشد.

دو - برتری نه غلوّ

با توجه به معیارهای غلوّ (نقش الوهیت دادن) ، برتری امام بر نبی بر پایه شرایط و زمانِ هرکدام از نبی و امام، غلوّ محسوب نمی شود؛ زیرا با اعتقاد به اینکه امام (ع) در شرایطی که بشر رو به توسعه علمی می رود و با اندیشه ها و افکار جدید و خداگریزانه و پیامبرستیزانه، مواجه است، نقش هدایتگری، علمی و اجتماعی و. . . خودش را بهتر و فراتر به انجام رساند و خدا باوری و امنیت درونی و بیرونی مردم را بیشتر از پیامبر بنی اسرائیلی که نقش ابلاغ دین نداشته اند بلکه تنها تابع پیامبر دیگری بوده اند، فراهم سازد، هرگز غلوِ باطل نخواهد بود. البته که مقصود از «علماء» در حدیث، همان گونه که

1- النسائی، سنن السنایی، بشرح السیوطی و حاشیه الامام السندی، بیروت، دارالفکر (بی تا) /ج1/49، باب ترک التوقیت فی الماء.
2- البخاری، صحیح البخاری، ج1/37: کتاب العلم، باب العلم قبل القول؛ ابن ماجه، سنن ابن ماجه، ج1/81، مقدمه باب فضل العلماء، ح223؛ الهیتمی، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، ج1/126، باب فضل العلماء و مجالستهم: العلماء خلفاء الانبیاء.
3- المجلسی، بحارالانوار، ج1/164: کتاب العلم، ابواب العلم و آدابه، ح2؛ .