پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 356

ولی در این کتاب به مباحثی که در نقد اتهام به کلینی ضرورت دارد، هرچند کوتاه اشاره می گردد:

الف) مفهوم عصمت

-عصمت در لغت: «عصمت» از ریشه عَصَم یعصِمُ عَصماً، به معنای امساک (1)، منع (2)و دفع (3)و حفظ (4)است. عاصِم، در آیه قَالَ لاَعَاصِمَ الْیَوْمَ مِنْ اَمْرِاللهِ إِلَّا مَن رَحِمَ وَحَالَ (هود:) یعنی مانعِ حمایت گر (5)؛ وقتی گفته می شود: عَصَمَهُ الطعام، یعنی طعام، او را از گرسنگی منع کرد (6)و إعتصمتُ بالله، ای إمتنعتُ به مِن الشّر (7). بنابراین، بر اساس گفته زبیدی که معنای اصلی عِصمت، منع است (8)و تصریح دیگران به این معنا، می توان گفت: عصمت، یعنی منع و حفظ از بَدی ها و آلودگی ها.

-عصمت در اصطلاح: و (هی) عند الحُکَماء مَلَکَهٌ تَمنع عن الفُجور و تحصل بالعلم بمثالب المعاصی و مناقب الطاعات (فانّه الزاجر عن المَعصیه و الدّاعی إلی الطاعه) ویتأکّد بتتابع الوحی (إلیهم) بالاوامر (الدّاعیه إلی ما ینبغی) والنواهی (الزّاجره إلی ما ینبغی )» (9). یا «خاصیتی است در نفس یا بدن شخص که به وسیله آن، شخص از صدور گناه باز داشته

1- الاصفهانی، الراغب، المفردات فی غریب القرآن/569(عصم) ؛ الزبیدی، تاج العروس، ج17/482.
2- ابن اثیر، النهایه فی غریب الحدیث، ج3/249؛ الجوهری، اسماعیل بن حمّاد، الصحاح. . . ، ج5/1986: به معنای کسب هم آورده.
3- الفراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج1/313 (باب العین و الصاد و المیم. . .) .
4- الجوهری، الصحاح، ج5/1986.
5- ابن اثیر، النهایه فی غریب الحدیث و الأثر، ج3/249.
6- الجوهری، الصحاح، ج5/19986؛ الزبیدی، تاج العروس، ج17/482.
7- الفراهیدی، العین، ج1/313.
8- تاج العروس من جواهرالقاموس، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالفکر1414ق، ج17/482.
9- إلایجی، عبدالرحمن، شرح المواقف، شرح السید شریف علی بن محمد الجرجانی، قم، منشورات الشریف الرضی 1325ق، ج8/281. .