پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 385

- روایات هشت گانه باب: « أنّ الائمّهَ ورثه العلم. . . » (1)این معنا را اثبات می کند که علم، امری است که به ارث گذارده می شود، و علوم همۀ انبیاء براساس سنّت الهی به اوصیای پس از خودشان منتقل می گردد و طبق همان سنت، محمد (ص) وارث علوم انبیای الهی محسوب می شود و پس از حضرت، علی (ع) وارث علوم خاتم الأنبیاء خواهد بود و در نتیجه علی (ع) به تَبَع پیامبر علوم همه انبیاء را واجد است و این علم به امامان بعدی به ترتیب منتقل می شود، و در نتیجه: « أنّ الاَرضَ لاتبقی بغیرعالِم » (2).

- در روایات هفت گانه (3)باب: « أنّ الائمه وَرِثوا علم النَّبی وجمیع الاَنبیاء والاوصیاء » ضمن تأکید بر مطالب احادیث باب قبلی، و اینکه حضرت آدم (ع) نخستین کسی بود که سنّت وصیت بعد از خودش را در روی زمین توصیه کرد و این سنّت در سیرۀ 120هزار پیامبر ادامه یافت، رسول الله (ص) نیز که اعلم و افضل انبیاء است وارث علوم کل انبیاء و علی (ع) وارث علوم محمّد (ص) است که طبعاً این علم، فراگیر، علم به بلاها، مرگ و میرها کشف حقیقت و علوم انبیا و اوصیا که شامل صُحُف ابراهیم، و اَلواح موسی و زبور حضرت داود (ع) و. . . ، می شود، خواهد بود. و علومی که از انبیای الهی به جا مانده علوم معمولی نبوده است بلکه از نگاه امام (ع) ، علم آن است که در شب و روز و روز به روز و ساعت به ساعت پدیدار می شود (4).

- روایات سه گانه (5)باب: « أنّ الائمه (علیهم السلام) إذا شاؤوا أن یَعلموا عَلِموا » که احتمالاً یک

1- که جز حدیث ششم (که مرفوع است) بقیه صحیح و موثق است: همان/11-14.
2- اصول کافی، ج1/221-223.
3- جز حدیث دوم و هفتم بقیه مشکل جدی ندارد: مرءات العقول، ج3/14-24.
4- اصول کافی، با ترجمه و شرح فارسی، ج2/199و747 تعلیقه 47و48؛ مرءات العقول، ج3/18-19: در حقیقت دو حدیث 4 و5 این باب، می رساند که علم مفید برای بشر برپایه اصل کلی قانون تکامل، آن است که روز به روز و ساعت به ساعت پدیدار می شود، و ائمه: ضمن اینکه وقتی به امامت می رسد مقداری از علوم و معارفی که در مرتبه امامت لازم است، از امام قبلی دریافت می کند ولی براثر قرب به خدا و سعی فراوان علوم بیشتر و حِکَم و ترقیات دیگری نیز، نصیب آن می گردد.
5- از نظر مجلسی، هرسه ضعیف است: مرءات العقول، ج3/118؛ المازندرانی، شرح اصول الکافی، ج6/36: حاشیه: هر سه ضعیف است ولی مخالف با اصول مذهب نیست. .