پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 386

حدیث بیشتر نباشد، این معنا را می فهماند که امام هرگاه بخواهد چیزی را بداند، خدابه او اعلام می کند (1).

- حدیث اوّل باب (2): « انّ الائمه (علیهم السلام) یَعلَمُون مَتی یَمُوتون » اشاره است به اینکه اگر امام نداند چه به او می رسد و سرانجامِ او چه می شود، حجت خدا بر خلق نیست و فشرده روایات دیگر این است که امام (ع) از مرگ خویش مطلع است و با اختیار خود به استقبال مرگ می رود. (3)

دو - دیدگاه کلی امامیه و علم غیب ائمه (علیهم السلام)

تردیدی نیست که شیعه امامیه بر اساس آیات شریفه (4)نه تنها علم غیب را که اصل علم و عالم بودن را، اوّلاً و بالذّات از آنِ خدا می داند و اعتقاد دارد او عالم مطلق و علّام الغیوب (5)است، و کسی که جز خدا را عالم مطلق بداند، عقیده اش باطل و فسادش روشن است (6)و خارج از ملت اسلام (7)می شمارد، ولی هیچ مانعِ عقلی و شرعی نمی بیند که خداوند بندگان صالح خویش را به علوم غیب که جز لطفی از الطاف الهی است، آگاه نماید.

اول - ذاتی بودن علم خدا: بر اساس آیات قرآن کریم (8)از جمله: عَالِمُ الْغَیْبِ فَلاَ یُظْهِرُ

1- اصول کافی، ج1/258: از طریق الهام یا القاء توسط روح القدس (نه وحی) : مرءات العقول، ج3/119.
2- از میان احادیث این باب، جز حدیث های هشتم و هفتم که حسن است، بقیه تضعیف شده: مرءات العقول، ج3/118-128.
3- اصول کافی، ج1/285-26٠.
4- هود: 123: وَلِلهِ غَیبُ السَّمَاوَاتِ وَالاَرْضِ وَإِلَیهِ یرْجَعُ الاَمْرُ کُلُّهُ. . . ؛ انعام: 59: وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَیبِ لاَ یعْلَمُهَا إِلاَّ هُوَ وَیعْلَمُ مَا فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَقَهٍ إِلاَّ یعْلَمُهَا. . ؛ یونس:2٠: . . . إِنَّمَا الْغَیبُ لِلهِ فَانْتَظِرُواْ و جن: 26. . . .
5- سوره های رعد 13/9، المؤمنون 23/92، فاطر 35/38، حشر 59/22؛ المائده 5/109، و 116. . . .
6- المفید، محمدبن النعمان البغدادی، اوائل المقالات (مصنفات الشیخ المفید، ج4) /67: فأمّا إطلاق القَول علیهم بأنّهُم یعلَمُون الغیبَ فهو منکر بین الفساد.
7- الطبرسی، مجمع البیان فی تفسیرالقران، ج 5/252: تفسیر آیه 132هود.
8- آل عمران: 179: ما کانَ اللهُ لِیذَرَ. . . وَ ما کانَ اللهُ لِیطْلِعَکُمْ عَلَی الْغَیبِ وَ لکِنَّ اللهَ یجْتَبِی مِنْ رُسُلِهِ مَنْ یشاءُ. . . . .