پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 40

طول4 سال این کار را به پایان ببرد (1)؛ همان گونه که کافی در عرصه های مختلف علوم و فنون (اصول وفروع) ، فراگیر و از جامعیت خاصی برخوردار است. (2)

د) کافی الگو برای دیگران

بی تردید همۀ کتاب های روایی که پس از کلینی در شیعه تدوین یافته، با الهام گیری از کافی است، به عنوان نمونه شیخ صدوق (م38٠ق) ، شیخ طوسی (م46٠ق) ، و از متأخران چون فیض کاشانی (م1091ق) در وافی، حُرّ عاملی (م1194ق) ، در وسائل الشّیعه از روش کلینی پیروی نموده اند (3)؛ چنان که نویسندۀ مصری می نویسد: « وغیره (کافی) اُلِّفَ بعده علی نَمَطه » (4).

ه) دقت در متن و سلسله اسناد

ذکر سلسله اسناد روایت تا برسد به رسول خدا (ص) (5)یا یکی از معصومان، از امتیازات حدیثِ مقبول است؛ به همین رو، کلینی در مجموعۀ کافی این ویژگی را جز در موارد اندک، رعایت نموده است، هر چند که در فرازهایی از هنرنمایی کلینی، توهم قطع سلسلۀ سند را ایجاد می کند (6)، ولی در حقیقت چنین نیست بلکه این روش در میان

1- العمیدی، دفاع عن الکافی، ج1/28.
2- الصدر، السید حسن، نهایه الدرایه/541.
3- العمیدی، دفاع عن الکافی، ج1/29. البتّه، وسائل الشّیعه به ترتیب کتاب «شرائع الاسلام» است و شرائع به ترتیب «فروع کافی» است.
4- امین، احمد، ضحی الاسلام/683.
5- حدیث از رسول الله (ص) ، فروع کافی، ج5/143: کتاب المعیشه، باب الهدیه، ح7، 8، 9، 13.
6- فروع کافی، ج5/499، کتاب النکاح، باب الاوقات التی یکره. . ، ح2: عده من اصحابنا، عن احمدبن محمدبن خالد (البرقی) ، عن بکربن صالح. . . ، درحدیث سوم سند را این گونه می آورد: عنه، عن ابیه، عمن ذکره، عن ابی الحسن موسی (ع) . . . ، که توهم می شود سند حدیث قطع شده است، درحالی که چنین نیست؛ زیرا ضمیر در دو کلمه «عنه» و «ابیه» به احمدبن محمدبن خالد برمی گردد و نه تنها هیج اخلالی ایجاد نمی شود که ضمن خلاصه شدن، تصریح به سند شده است. .