پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 426

الإمام الحقّ » (1)؛ برخی بدان جهت که فاسق آنها نامشخص است، همه را فاسق می شمارند (2)؛

- برخی دیگر به ابن حاجب نسبت داده که صحابه در داشتن عدالت و نداشتن آن، با غیر صحابه فرق نمی کنند باید عدالت آنها مورد بررسی قرارگیرد (3)؛

- گروهی، اصل اولی را برعدالت نهاده، شهادت و حدیث فرد فرد صحابه را تا زمانی که فسقش ثابت نشود و کسی دیگر مخالف وی نباشد، می پذیرند؛ زیرا فسق، در این افراد مشکوک است (4). بنابراین نسبت به عدالت صحابه اجماعی که برخی مدعی شده اند، در میان خود اهل سنت وجود ندارد.

الف) دلایل عدالت اصحاب

اشاره

براساس آنچه گفته شد، غالب بلکه قریب به اتفاق اهل سنّت همه صحابه (به مفهومی که قبلاً اشاره شد) را عادل می شمارند و منش و روش آنها را حجت شرعی

1- المستصطفی، ج1/164.
2- الأمدی، الاحکام فی أصول الأحکام، ج2/102.
3- . الأصفهانی، شمس الدین محمودبن عبدالرحمن بن احمد، بیان المختصر - شرح مختصر ابن الحاجب -، تحقیق محمد مظهر بقاء، جدّه، المدنی للطباعه و النشر، ط الأولی14٠6ق، الجزء الاول/712- 713: در این کتاب چهار قول را در مورد عدالت صحابه نقل می کند، دیدگاهی که در مقابل اکثر اهل سنت است این نظر است: « قیل إنّ الصحابه کغیرهم، فیجب تعدیلهم کغیرهم» هرچند ابن حاجب در متن به این عبارت: «وقیل کغیرهم» را به طورمطلق، در برابراین قول: الاکثر علی عداله الصحابه، اکتفا می کند (این کتاب تنها درکتابخانه آیهالله مرعشی به شماره 2/9/183موجود است) ؛ العراقی، الحافظ زین الدین عبدالرحیم بن الحسین بن عبدالرحمن، شرح ألفیه العراقی المسماه بالتبصره التذکره (ویلیه فتح الباقی علی ألفیه العراقی، زین الدین الشیخ زکریا بن محمدبن احمد الازهری الشافعی) ، بیروت، دارالکتب العلمیه (بی تا) ، ج3/14: « واِنّ لابن الحاجب قولاً فی أنّهم (صحابه) کغیرهم فی لزوم البحث عن عدالتهم مطلقا » در این کتاب نیز دیدگاه های مختلفی را در مورد عدالت صحابه نقل می کند (درضمن این کتاب در 3 مجلد در کتابخانه آیهالله مرعشی به شماره11٠- 111/87 موجود است) ؛ العاملی، السید محسن امین، نقض الوشیه، بیروت، مؤسسه الأعلمی، ط الرابعه14٠3ق/43؛ المیلانی، السیدعلی، الصحابه، (بی جا) ، مرکز الأبحاث العقائدیه، ط الأولی1421ق/2٠- 21.
4- الآمدی، الاحکام فی اصول الاحکام، ج2/102 و الغزالی، المستصطفی، ج1/146. .