پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 429

ب) بررسی و نقد دلایل عدالت کل صحابه

بررسی آیات قرآن بر عدالت اصحاب

تردیدی نیست که گذشته از نصّ کتاب خدا بر اینکه آیات قرآن مورد سوء استفاده برخی قرار می گیرد: فَاَمَّا الَّذِینَ فی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَهِ وَابْتِغَاء تَاْوِیلِهِ (آل عمران:) ، اکثر بلکه همه آیات الهی حتی محکمات آن کلی و نیازمند تفسیر و توضیح است؛ ازاین رو برای فهم قرآن، دانش تفسیر قرآن، ایجاد شد تا بتواند با شکافتن آیات، مقاصد الهی را همانند دُرهای گران بها صید کنند؛ به همین جهت برخی از مفسران قرائت بدون تفسیر را، به گروهی تشبیه می کنندکه شب هنگام نامه ای از سوی پادشاه، به آن ها رسیده ولی آنها فاقد چراغ باشند تا آن را بخوانند (1). مفسر دیگر در بیان علت احتیاج به تفسیر، می گوید: «فهم قرآن عظیم، امر دشواری است که جز با توفیق خدای لطیف و خبیر نصیب کسی نمی شود، حتی اصحاب رسول الله (ص) با فصاحت عالی و باطن های نورانی که از نور نبوت تغذیه می شدند، فراوان برای فهم آیات به پیامبر مراجعه می کردند. . .» (2). براساس این مقدمه، آیات عنوان شده به هیچ وجه، عدالت کل صحابه را، اثبات نمی کند:

آیه نخست؛ گذشته از اختلاف نظری که در تأویل آن وجود دارد (3)؛ اوّلاً : اختصاص به اصحاب ندارد بلکه کثیری از مفسّران، آن را خطاب به همه مسلمانان می دانند؛ ابن کثیر تصریح می کند که: « والصّحیحُ أنّ هذه الآیه عامّه فی جمیع الاُمّه، کل قرنٍ بحَسَبه . . .» (4).

1- القرطبی، الجامع لاحکام القرآن (تفسیرقرطی) جزء 1/26: باب ما جاء فی فضل تفسیر القرآن.
2- الآلوسی، شهاب الدّین السّید محمود، روح المعانی فی تفسیرالقرآن العظیم و السّبع المثانی، ج1/5: الفائده الاولی فی معنی التفسیر.
3- الطبری، تفسیرالطبری (جامع البیان فی تأویل القرآن) ؛ الطبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج 2/363.
4- تفسیر القرآن العظیم، ج1/399؛ الطبرسی، مجمع البیان، همان؛ القرطبی، الجامع لاحکام القرآن، جزء 4/171(مجلد 2) ؛ المیلانی، السید علی الحسینی، الصحابه، (بی جا) مرکز الابحاث العقائدیه، ط الاولی 1421ق/3٠. .