پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 442

دو - عمل، محک ارزیابی

دومین ملاک ارزیابی برای انسان ها عموماً و برای اصحاب خصوصاً، اعمال شایسته و کرده های آنها در زمان رسول خدا (ص) و پس از او، خواهد بود؛ زیرا اسلام، آیین شعار نیست بلکه آیین شعور و عمل است و کتاب آسمانی آن اعتقاد راسخ و عمل صالح را دو بال ترقّی و سعادت می داند و بیش از5٠ بار تعبیر آمنوا وعَمِلوا الصّالحات را کنار هم به کار برده است و در سخنان رسول الله (ص) و رهبران دینی نیز نسبت به عمل صالح و ماندگار، تأکید شده است و عمل صالح را مظهر عدالت شمرده است:

-علی بن موسی الرضا (ع) ، از پدرانش از علی (ع) و او از رسول خدا (ص) نقل می کند: « مَن عامَل النّاسَ فلم یظلمهُم، وحَدَّثهُم فَلم یکذِّبهُم، و وَعَدَهم فلم یخلفهم، فهو مَن کَملَت مُروءتُه، و ظَهَرت عدالته، و وجَبَت أُخُوّته، و حَرُمَت غَیبَتُه » (1).

-امیرالمؤمنین علی (ع) ، اصحاب رسول الله (ص) را که مدعی همراهی آن حضرت اند و از او حدیث نقل می کنند، به چهار دسته تقسیم نموده و تنها یکی از آنها را از نظر صدق کلام و عمل شایسته، قابل اعتماد می داند: «. . . وقد کُذِبَ عَلَی رَسُولِ اللهِ (ص) عَلَی عَهدِهِ حَتّی قامَ خَطِیباً فَقَالَ: أیُّهَا النّاسُ! قد کَثُرَ [ت] علَیَّ الکذّابهُ، فمَن کَذَبَ عَلَیَّ مُتَعَمِّداً فَلیَتَبَوّأْ مَقعَدَهُ مِن النّارِ، ثُمَّ کُذِبَ عَلَیهِ مِن بَعدِهِ، وإنّما أتاکُمُ الحَدِیثُ من أربعهٍ لیسَ لهُم خامِسٌ: رجُلٍ منافقٍ یُظهِرُ الاِیمانَ، مُتَصنِّعٍ بالاِسلامِ لایَتَأَثَّمُ ولایَتَحَرَّجُ أن یَکذِبَ عَلَی رَسُولِ اللهِ مُتَعمِّداً؛ فَلَو علِمَ النّاسُ أنَّهَ منافِقٌ کذّابٌ، لم یقبلُوا منه ولم یُصَدِّقوُه، ولکنَّهم قالُوا قد صَحِبَ رسُولَ اللهِ (ص) ورآهُ وسَمِعَ مِنهُ؛ و أخَذُوا عَنهُ، و هُم لا یَعرِفُونَ حالَهُ، وقَد أخبَرَهُ اللهُ عَنِ المنافقین بما أخبره. . . و رَجُلٍ سَمِعَ مِن رَسُولِ اللهِ (ص) شَیئاً لم یَحمِلهُ [یحفظه] عَلَی وَجهِهِ و وَهِمَ فیه، ولم یتعَمَّد کِذباً، فهُوَ فی یَدِهِ، یَقُولُ به ویَروِیهِ فَیَقُولُ: أنا سَمِعتُهُ مِن رَسُولِ اللهِ (ص) ، فَلَو عَلِمَ المُسلمُونَ أنَّهُ وَهِمَ، لم یَقبَلُوهُ و لَو عَلِم هوأنَّه وَهَمٌ لَرَفَضَهُ. و رَجُلٍ ثالثٍ سَمِع من رَسُولِ اللهِ (ص) شَیئاً أمَرَ به ثُمَّ نَهَی عَنهُ وهُوَ لایَعلمُ، أو سَمِعَهُ یَنهَی عن شیئٍ ثُمَّ أمَرَ به