پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 456

خروج از دین نبوده است؛ برای اینکه وی در جای دیگر از کتابش11 حدیث تحت عنوان دو باب می آورد مبنی بر اینکه شهادتین (بدون ایمان به ولایت علی (ع)) احکام اسلام را می آورد و خون و مال و جان و ناموس او در سایۀ اسلام محفوظ است، هر چند او مؤمن به معنای خاص محسوب نمی شود (1).

ج) استثنای سه نفر به عنوان سمبل

در حدیث چهارم که سه نفر از حکم کلی ( المهاجرون و الانصار ذهبوا الّا ثلاثه ) استثنا شده؛ اوّلا ً: از باب مثال است و امام علی (ع) خواسته عمق فاجعه را با این عبارت بیان نماید که به نوعی همه، جز سه نفر، برآن تعهد و بیعت خویش باقی نماندند؛ زیرا بی تردید افراد دیگر مانند ابن عبّاس، بنی هاشم و فرزندان خود امیرالمؤمنین (ع) به ویژه حسنین (علیهما السلام) و. . . در کنار علی (ع) بودند. ثانیاً: این سه نفر (سلمان و ابوذر و مقداد) بعد از علی (ع) جزءِ شاخص ترین و باوفاترین صحابی و یار رسول خدا (ص) محسوب می شدند، چنان که ابن حجر از ترمذی و حاکم این روایت صحیح را از رسول خدا (ص) نقل می کند: « اِنّ اللهَ أمَرَنِی ِبحُبِّ أربَعَهٍ، و أخبَرَنی أنّهُ (خدا) یُحبُّهم، قیل یا رَسَولُ الله (ص) سَمِّهِم لَنا: قال: عَلِیٌّ مِنهُم، یَقُولُ ذلکَ ثَلاثاً: أبوذر و المقداد و سلمان » (2)و در حقیقت این ها سمبل و ملاک ارزیابی باقی اصحاب و به طور کلی حق و باطل بودند. محقق معاصر اهل سنت نیز غیر از بنی هاشم، همین سه نفر و عمار و حذیفه را از خالص ترین و صادقانه ترین یاران علی (ع) و جزء بزرگان شیعه در زمان رسول خدا (ص) و زمان علی (ع) نام می برد (3).

1- ر. ک: به روایات باب های: «إنّ الاسلام یحقن به الدم. . . أنّ الإیمان یشارک الإسلام: اصول کافی، ج2/24-27: کتاب الایمان والکفر.
2- الصواعق المحرقه فی الردّ علی أهل البدع و الزندقه/122: (حدیث الخامس) : حدیث بریده را صحیح دانسته است.
3- السیبی، کامل مصطفی، الصله بین التصوّف و التشیع، بیروت، دارالآندلس، ط الأولی1982م، ج 1/29. .