- مقدمه 1
- سخنی با خوانندگان 4
- بخش اول: معرفی کلینی و کافی 7
- اشاره 7
- مقدمه 8
- اشاره 9
- ١. نام و زادگاه کلینی 9
- فصل اول: ترجمه و ویژگی های ثقه الاسلام کلینی 9
- ٢. ولادت و مدت عمر کلینی 13
- اشاره 16
- ٣. وفات کلینی ٣٢٨ه. ق یا٣٢٩ه. ق 16
- سال تناثرالنّجوم! 18
- 4. مدفن و مزار کلینی 20
- 5. خانواده مرحوم کلینی 24
- 6. کلینی و فراگیری حدیث 25
- ٨. اساتید و مشایخ کلینی 26
- ٧. بغداد آخرین پایگاه کلینی 26
- 9. شاگردان کلینی 29
- فصل دوم: کلینی از دیدگاه عالمان 32
- ١. کلینی از منظر عالمان امامیه 32
- ٢. کلینی در نگاه دانشمندان اهل سنت 33
- فصل سوم: جایگاه کافی در میان مجامع حدیثی 35
- اشاره 35
- ١. ویژگی های کتاب کافی 37
- الف) نزدیک به عص-ر امام (عج) 37
- ب) کافی و ابتکار جدید 38
- ج) جامعیت بی بدیل کافی 39
- ه) دقت در متن و سلسله اسناد 40
- د) کافی الگو برای دیگران 40
- و) تلاش در کاهش اسناد 42
- ز) عدم ذکر روایات معارض 43
- ک) اجابت نیاز واحساس وظیفه 44
- ط) تطبیق روایات با عنوان باب 44
- ح) ترتیب احادیث باب، بر ملاک صحت و. . . 44
- ل) فزونی احادیث کافی بر کلّ صحاح 45
- ٢. کافی مورد تأیید دانشمندان 46
- ٣. صحت و سقم روایات کافی 48
- اشاره 51
- الف) اغراق نسبت به بخاری 51
- فصل چهارم: اهمیت کافی در مقایسه با صحاح ششگانه 51
- ١. صحیح بخاری 51
- ب) اختلاف در أصَحّیت 53
- ج) نام اصلی صحیح بخاری 54
- د) انتساب کتاب به مؤلف 55
- ه) نمود یافتن کینه بخاری نسبت به ابوحنیفه 58
- و) چالش های مهم صحیح بخاری 59
- ٢. نگاهی به جوامع دیگر اهل سنت 62
- نتیجه گیری 67
- اشاره 68
- بخش دوم: نقل و نقد اشکالات بر اسناد کافی 68
- گفتار اول: انگیزه های وهابیان از نقد بر اصول کافی 69
- فصل اول: انگیزه ها و اشکالات وهابی ها بر کافی 69
- اشاره 69
- آغاز 69
- ١. اهمیت کافی در میان کتاب های روایی 70
- ٢. ناسازگاری با اعتقاد وهابی ها 71
- ٣. مذمت صحابه در کافی 71
- گفتار دوم: اشکالات وهابیان بر کتاب کافی 72
- ١. عدم حجیت روایات کافی 72
- 4. تحریف قرآن و مصحف علی (ع) و. . . 72
- اشاره 72
- الف) فقدان دانش حدیث شناسی در شیعه 73
- ب) نرسیدن اسناد کافی به رسول الله (ص) 74
- الف) افترا و تهمت به شیعه 75
- اشاره 75
- بررسی و نقد اشکال اسنادی 75
- ب) ادعای نرسیدن اسناد کافی به رسول الله (ص) ! 79
- ج) فقدان معیار شناخت حدیث صحیح از ناصحیح! 85
- اشاره 85
- اوّل: مکتوبات امیرالمؤمنین (ع) 86
- دوم: صحیفه های مکتوب پس از علی (ع) 89
- اشاره 92
- اول - جایگاه امام صادق نزد عالمان اهل سنّت 92
- دوم: تربیت یافتگان مکتب امام صادق (ع) 94
- اول - فرمان منع تدوین حدیث 100
- دوم - نابودکردن احادیث رسول الله (ص) 103
- سوم - ظهور جاعلان حدیث 104
- اشاره 106
- ٢. اضافه شدن بر تعداد کتاب های کافی 106
- الف) طرح اصل اتّهام 107
- ب) بررسی و نقدِ افزودن برکتاب های کافی 108
- اشاره 116
- ٣. تردید در روضۀ کافی 116
- بررسی و نقد تردید در روضۀ کافی 117
- یک - ادعای خلاف واقع ابوزهره! 119
- اشاره 119
- دو - شواهدی بر صحت استناد روضه به کلینی 122
- نتیجه گیری 125
- بخش سوم: بررسی و نقد ادعای تحریف قرآن کریم به روایت کلینی 126
- اشاره 126
- مقدمه 127
- اشاره 128
- فصل اول: اعتقاد شیعه به تحریف قرآن کریم 128
- ١. طرح اتهام شیعه به تحریف قرآن 128
- یک - تحریف در لغت 129
- الف) مفهوم تحریف 129
- اشاره 129
- ٢. بررسی و نقد اتهام تحریف 129
- دو - تحریف در اصطلاح 130
- اشاره 131
- ب) شیعه و اعتقاد به تحریف 131
- یک - ضرورت مذهب شیعه بر عدم تحریف 132
- دو - قرآن و امامان معصوم شیعه (علیهم السلام) 133
- سه - تحریف ناپذیری قرآن از نگاهِ عالمانِ مؤثّر شیعه 136
- ١. طرح اتّهام تحریف 150
- اشاره 150
- فصل دوم: کلینی و اعتقاد به تحریف قرآن 150
- اشاره 153
- ٢. بررسی و نقد اتهام تحریف قرآن نسبت به کافی 153
- اشاره 155
- مرحله اول: پاسخ نقضی 155
- الف) نقص و دگرگونی در الفاظ و حروف قرآن 156
- ب) نقص و تغییر در تعداد آیات قرآن 157
- ج) نقص و زیادی در تعداد سوره ها 165
- د) تحریف در متن آیات 167
- ه) حذف بخشی از آیات قرآن 170
- مرحله دوم: پاسخ حلّی به تحریف قرآن 172
- اشاره 172
- نکته اول: آغاز و زمینه تهمت تحریف، به کلینی 173
- نکته دوم: ادعای کافی صحیح ترین کتاب! 176
- موضع کلینی نسبت به احادیث نشان دهنده تحریف 179
- اشاره 182
- اول - علی (ع) و ولایت 182
- عناوین و روایات موهم تحریف 182
- دوم - اهل بیت (علیهم السلام) 184
- مهم ترین روایات دالّ بر تحریف و نقصان قرآن 185
- اشاره 187
- بررسی و نقد افترای تحریف قرآن 187
- اول - خطبه مؤلِّف و مهم ترین نکات 188
- دوم - دفع اتّهام براساس عناوین 189
- اول - احادیث علی (ع) و ولایت 193
- اشاره 193
- دوم: احادیث اهل البیت (علیهم السلام) 205
- سوم - پاسخ روایات تحریف 210
- ١. طرح اشکال بر مصحف علی (ع) 229
- اشاره 229
- فصل سوم: مصحف امیرالمؤمنین (ع) حقیقت یا توهم؟ 229
- ٢. بررسی و نقد مزعوم خواندن مصحف علی (ع) 232
- اشاره 232
- یک - گزارش از مصحف علی (ع) در منابع اهل سنت 233
- الف) آیا مصحف علی مزعوم، موهوم و خیال است؟ 233
- اشاره 233
- دو - نادرست بودن تضعیف خبر مصحف علی (ع) 235
- ب) محتوای مصحف علی (ع) 240
- ج) نقش کلینی در ترویج مصحف علی (ع) 245
- د) کتاب سُلیم بن قیس. . . 245
- ه) منع از کتابت جز قرآن 247
- و) لازمۀ مصحف علی (ع) کوتاهی در امر تبلیغ! نیست 254
- ز) وضعیت فعلی مصحف 255
- نتیجه گیری 257
- بخش چهارم: غلوّ در امامت به روایت کافی 259
- اشاره 259
- مقدمه 260
- فصل اول: طرح اندیشه امامت، از سوی عبدالله بن سبأ 261
- ١. طرح اتهام 261
- اشاره 263
- ٢. بررسی و نقد ادعای دسیسه ابن سبأ 263
- الف) مفهوم «شیعه» 264
- اشاره 264
- یک - شیعه در لغت 264
- دو - شیعه در اصطلاح 265
- اشاره 267
- ب) پیدایش و ظهور شیعه 267
- یک - قرآن و اصطلاح شیعه 268
- دو - جلوه گاه عینی شیعه در عصر رسول الله (ص) 273
- سه - نمادها و شخصیت های شیعه در زمان رسول الله (ص) 279
- ج) ابن سبأ، طرّاح امامت! 280
- اشاره 281
- د) نقد اتّهام طرّاحی امامت، از سوی ابن سبأ 281
- یک - علی (ع) ، وزیر و وصی و جانشین پیامبر 282
- دو - علی (ع) ولی هرمؤمن 283
- چهار - سفارش آسمانی ویژه 284
- سه - اطاعت علی (ع) ، اطاعت رسول الله (ص) 284
- هفت - علی (ع) ، هارون رسول الله (ص) 285
- پنج - علی (ع) ، سید عرب 285
- شش - علی (ع) ، روشنگر موارد اختلاف میان امت 285
- هشت - دو امانت گرانسنگ و جداناپذیر 286
- نُه - حدیث غدیر، ماندگارترین 287
- ١. طرح اصل اتهام 295
- فصل دوم: غُلُوّ در امامت و ریشه های آن 295
- یک - تردید در هویت ابن سبأ 297
- ٢. بررسی و نقد یهودی بودن امامت! وغلوّ درآن 297
- الف) هویتِ موهوم و ساختگی بودن ابن سبأ 297
- اشاره 297
- اشاره 297
- دو - تردید در ملّیت و زادگاه ابن سبأ 299
- چهار - موهوم بودن سرانجام و اهداف ابن سبأ 300
- سه - تردید در نسب ابن سبأ 300
- پنج - تأثیرگذاری شگفت آمیز ابن سبأ 303
- شش - افسانه بودن ابن سبأ 306
- هفت - ابن سبأ در منابع شیعه 311
- ب) غُلُوّ در امامت، مفهوم و ملاک آن 317
- اشاره 317
- یک - مفهوم شناسی غُلُوّ 318
- دو - ملاک غُلُوّ 320
- اشاره 322
- یک - موضع امامان شیعه 322
- ج) غلو و غلات از نگاه شیعه 322
- دو - موضع عالمان شیعه 323
- سه - اتهام غلوّ به کدام شیعه؟ 324
- اشاره 326
- فصل سوم: بررسی مصادیق غلو در امامت، به روایت کافی 326
- ١. امامت و اصول دین 326
- اشاره 326
- ارزیابی و فرو ریختن مبنا و بنا 327
- یک - عدم غلو در اصل امامت 327
- دو - بررسی روایات باب دعائم الاسلام کافی 334
- ٢. برتری یا مساوی بودن مقام امامت و نبوت 342
- اشاره 342
- اشاره 343
- یک - برتری یا همانندی علما با انبیای بنی اسرائیل 343
- بررسی و نقد 343
- دو - برتری نه غلوّ 345
- سه - مغالطه غیر منصفانه 346
- اشاره 348
- الف) امامت ابراهیم (ع) 348
- ٣. امتیازهای نبوت و امامت 348
- ب) وحی و امامان 351
- اشاره 353
- 4. عصمت امامان (علیهم السلام) و غُلُوّ 353
- طرح ادعای غلوّ در عصمت 354
- اشاره 355
- ارزیابی و نقد غلو در عصمت 355
- الف) مفهوم عصمت 356
- ب) عصمت و اختلاف مبنا 358
- ج) نگاهی به دلایل عصمت امام (ع) 360
- د) بررسی روایات عصمت امام (ع) 367
- اشاره 382
- الف) طرح اصل اشکال 382
- 5. غُلُوّ، و علم غیب امامان (علیهم السلام) 382
- اشاره 383
- ب) بررسی و تصحیح، نَه غُلُوّ 383
- یک - نگاهِ کلّی به روایات دالّ بر علم غیب ائمه (علیهم السلام) 384
- دو - دیدگاه کلی امامیه و علم غیب ائمه (علیهم السلام) 386
- نتیجه گیری 403
- اشاره 405
- بخش پنجم: تکفیر و مذمت صحابه در کافی 405
- مقدمه 406
- فصل اول: اصل شبهه تکفیر صحابه 407
- ١. طرح اتهام 407
- اشاره 409
- ٢. بررسی و نقد اتهام تکفیراصحاب 409
- الف) مفهوم شناسی «کفر» ، «تکفیر» و. . . 410
- ب) مفهوم اصحاب و صحابه 411
- ج) تاریخچه و علت تکفیر صحابه 413
- د) منکران امامت 415
- اشاره 415
- اول - منکران امامت محکوم به کفر و نجاست اند 417
- دوم - منکران امامت محکوم به اسلام 418
- سوم - کلینی و حکم مخالفان امامت 423
- اشاره 424
- فصل دوم: عادل یا فاسق بودن صحابه 424
- اشاره 425
- ١. دیدگاه جمهور اهل سنّت نسبت به عدالت صحابه 425
- اشاره 426
- الف) دلایل عدالت اصحاب 426
- آیات قرآن کریم 427
- احادیث و عدالت همه صحابه 428
- بررسی آیات قرآن بر عدالت اصحاب 429
- ب) بررسی و نقد دلایل عدالت کل صحابه 429
- بررسی و چالش احادیث بر عدالت همه صحابه 435
- الف) ملاک ارزیابی صحابی واقعی 439
- ٢. دیدگاه شیعه نسبت به عدالت صحابه 439
- اشاره 439
- اشاره 439
- یک - چهره های مورد تأیید رسول الله (ص) 440
- دو - عمل، محک ارزیابی 442
- ب) خطا بودن ادعای اجماع 447
- اشاره 450
- ٣. نقش کافی در مذمت و تکفیر صحابه 450
- اشاره 452
- بررسی و تبیین روایات 452
- الف) اختلاف در شأن نزول آیات 453
- ب) مساوی نبودن ارتداد با خروج از دین 453
- ج) استثنای سه نفر به عنوان سمبل 456
- الف) اصحاب دربند کشیده شده 457
- 4. نقش منابع اهل سنت در مرتد خواندن و تکفیر صحابه 457
- اشاره 457
- ب) عدم اجازه ورود بر حوض 458
- ج) دُور باد! دُور باد! 458
- د) ارتکاب جنایت 459
- ه) بازگشت به قهقری 459
- و) به کفر باز نگردید! 459
- ز) پیروی از دین یهود و نصاری! 460
- ١. طرح اشکال تکفیر و. . . 464
- فصل سوم: تکفیر، سَبّ و مُعذّب بودن شیخین 464
- اشاره 464
- اشاره 465
- ٢. ارزیابی و نقد این اشکال 465
- الف) ادعای بی دلیل 466
- ب) نامه امام ابی الحسن موسی (ع) 467
- ج) عدم ایمان واقعی شیخین 468
- د) ادعای سبّ و لعن ابابکر وعمر! 475
- ٣. ارزیابی و باز خوانی اتهام 476
- الف) تفاوت مفهوم سَبّ و لعن 476
- اشاره 476
- ب) ممنوعیت سَبّ و دشنام در روایات شیعه 478
- فصل چهارم: تکفیر و لعن اُمّ المؤمنین عایشه (م5٧ق) 486
- ١. طرح اشکال 486
- الف) عدم خروج از اسلام 487
- ب) اتهام بزرگ 487
- اشاره 487
- ٢. بررسی و نقد این اشکال 487
- ج) خیانت علمی 488
- د) تحرکات أُمّ المؤمنین عایشه 489
- ه) مذمت أُمُّ المؤمنین عایشه در احادیث اهل سنت 491
- و) أُمّ المُؤمنین عایشه از نگاهِ شیعه 499
- فصل پنجم: راه حل معقولانه نسبت به صحابه 517
- اشاره 517
- نتیجه گیری بخش های پنج گانه 522
- کتابنامه 527
مشتمل بر سی کتاب است» (1). همین تعبیر را علامه حلی (م726ق) ، ابراز می دارد (2).
- محقق کرکی: «مشهورترین کتاب کلینی، کافی، یکی از اصول و استوانه های حدیثی و مورد اعتماد طایفه شیعه است که در طول2٠ سال به سرانجام رسید» (3).
- علامه مجلسی: «کافی، منضبطترین اصول، و جامع ترین، و نیکوترین تألیفات گروه نجات یافته و عظیم ترین آن است» (4).
یوسف بحرانی (5)، مازندرانی (6)، میرداماد (7)، نمازی (8)، قمی (9)، حاجی نوری (10)، از عالمان اهل سنت زرکلی رجال شناس (11)، عمر کحاله (12)و احمد امین (13)از آن یاد و تأیید نموده اند.
1- الفهرست/393، رقم 6٠3.
2- خلاصه الاقوال/245، رقم 835/37.
3- رسائل الکرکی، ج3/47.
4- مرءات العقول، ج1/3.
5- لؤلؤه البحرین/389 (حاشیه) : اهل امامت و جمهور شیعه اتفاق نظر دارند بر برتری و فضیلت کافی. . . .
6- منتهی المقال فی أحوال الرجال، ج6/237: کتابی همانند جامع کافی در اسلام تصنیف نشده است. . . .
7- الرواشح السماویه فی شرح الاحادیث الامامیه/4: . . کتاب پر محتوایی است که همانند آن نصیب هیچ یک از فقها و علما و عقلا و حکما از زمان تصنیف آن تاکنون نشده است.
8- مستدرک سفینه البحار، تحقیق حسن بن علی النمازی، مؤسسهالنشر الإسلامی لجماعه المدرسین 1419ق، ج9/181: کتاب کافی تألیف کلینی، از اجل کتاب های اسلامی و اعظم تصنیفات امامیه و اشرف تألیفات شیعه در طول بیست سال است.
9- الکنی والألقاب، ج3/12٠: کلینی کتابی تألیف کرد. . . که عظیم ترین تصنیفات امامیه است، کتابی که در امامیه مانندش وجود ندارد.
10- خاتمه مستدرک الوسائل، ج3/273: کلینی صاحب کتابی است که در حدیث مانندش از سوی اصحاب انجام نشده است.
11- الاعلام قاموس التراجم، ج8/17: از کتاب های کلینی، کافی در علم دین است که در اجزای سه گانه، اصول الفقه. . . دو جزء دیگر در فروع است. البته وی از «أصول» ، اصول الفقه فهمیده است.
12- معجم المؤلفین، ج12/116. از جمله تصانیف کلینی، کافی فی علم الدین است که دارای3٠ کتاب است.
13- ضحی الاسلام/683. از جامع ترین کتاب های شیعه، الکافی فی علم الدین، تألیف ابوجعفر. . . است که حاوی16٠٠٠ حدیث. . .