پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 48

٣. صحت و سقم روایات کافی

در خصوص اینکه همۀ روایات کافی صحیح است یا نه؟ سه دیدگاه کلی (1): افراطی (تالی تلوِ قرآن از آنِ اخباری ها) (2)، تفریطی (وهابی ها و برخی ازنویسندگان معاصر) (3)، و واقع گرایانه (اکثر فرهیختگان مکتب اهل بیت (علیهم السلام)) ، در مورد این کتاب وجود دارد؛ ولی با توجه به اینکه اصطلاح «حدیث صحیح» ، نزد کلینی و هم عصرانش و علمای متأخر امامیه، دارای مفهوم متفاوت است؛ صحیح نزد مؤلف کافی و قدمای امامیه، عبارت است از: «حدیثی که مورد اعتماد باشد» (4)، وثوق، به اندازه ای که اطمینان پیدا شود که از معصوم صادر شده است. منشأ اعتماد، یا راوی است که از رجال عدل امامی باشد که در این صورت قطع به صحت آن پیدا می شود، و در غیر این صورت، قرائنی دلالت کند مبنی بر اینکه راوی دروغگو نیست (5)؛ بر پایۀ همین ملاک، کلینی نه تنها از راویان سنی (6)،

1- قربانی لاهیجی، زین العابدین، علم حدیث و. . . /266و274و315.
2- القزوینی، المولی خلیل، الشافی فی شرح اصول الکافی، تحقیق محمد حسین الدرایتی، قم، دار الحدیث، ط الأولی143٠ق/13و48؛ قزوینی از بزرگان اخباری ها است و به همین جهت کتاب های او مورد نقد و انتقاد بسیاری از فقهای شیعه قرار گرفت و او همه احادیث کافی را صحیح و واجب العمل دانسته و هیچ روایت آن را تقیه ای نمی داند: شهیدی تبریزی، میرزا علی، مرءات الکتب، (بی جا) ، ناشر عبدالله ثقه الإسلامی، چ أول 1368ق، ج3/141.
3- مراجعه شود به کتاب صحیح الکافی، محمد باقرالبهبودی، بیروت، الدارالاسلامیه، ط الاولی14٠1ق، ج1 ص د (مقدمه) : در این کتاب از 16121 حدیث کافی فقط 4428 حدیث آن را صحیح می شمارد، و بعد از نقل گفته ابن ابی العوجاء که گفت: «چهارهزار حدیث که روزه شما را افطار و افطار شمارا روزه می سازد، مخلوط احادیث شما کردم» ، می گوید: این دسته از أحادیث دروغ بیشتر در منابع شیعه است تا منابع اهل سنت، از جمله در کتاب کافی؛ روی همین جهت ازکتاب عقل وجهل3حدیث واز کتاب فضل العلم 34 حدیث را صحیح می شمارد، که علامه عسکری سخن او را نمی پذیرد و می گوید این نویسنده بر اساس اعتمادی که بر رجال ابن غضائری (م411ق) داشته، چنین نتیجه را گرفته است درحالی که این شخص مورد تأیید همگان نیست: معالم المدرستین، ایران، مرکز الطباعه للمجمع العالمی لأهل البیت (ع)1424ق، ج3/ 343.
4- العمیدی، دفاع عن الکافی، ج1/31.
5- العمیدی، دفاع عن الکافی، ج1/31.
6- راویان سنی در کافی عبارتند از:1- زُهری، ج7/79، کتاب الموارث، باب إبطال العول، ح3؛ ج4/83، کتاب الصیام، باب وجوب الصوم، ح1؛ ج2/13٠، کتاب النکاح، باب النوادر، ح2.1- اوزاعی، ج6/35، کتاب الجهاد، باب الرفق بالأسیر. . ، ح1؛ /563، کتاب النکاح، باب النوادر، ح26؛ ج8 (روضه) /18، ح3.4- سفیان الثوری: ج1/4٠3، کتاب الحجه، باب أمرالنّبی بالنصیحه. . . ، ح2؛ ج3 /152، کتاب الجنائز، باب الجریده، ح2؛ ج5/65، کتاب المعیشه، باب دخول الصوفیه. . . ، ح1؛ ج7/229، کتاب الحدود، باب حدّ من سرق. . . ، ح1. .