پژوهشی پیرامون اصول کافی: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 49

که از افراد منحرف از مذهب نیز که مورد اعتمادش بوده، چون أبان بن عثمان ناووسی (1)و ابن فضّال فطحی (2)، حدیث گرفته است؛ زیرا وی چون نقل روایت از امامی را از ضروریات مذهب قلمداد نمی کرده، حدیث از غیر امامی را مانع نمی دانسته است (3).

اما حدیث صحیح، نزد متأخران امامیه، ابتدا عبارت بود از « ما إتصلت روایته الی المعصوم بِعَدل امامی » (4)، ولی بعدها قیدهایی برآن افزوده شد (5)، و در نتیجه حدیث صحیح عبارت شد از: «حدیثی که همه طبقات سندش، توسط راوی عدل امامی به معصوم (ع) برسد» (6).

سرانجام، بنا بر تعریف «حدیث صحیح» نزد کلینی و قدما، همۀ روایات کافی، صحیح است (7)، زیرا او در مقدمه کافی می گوید: «. . . وَیَأخذ منه (کافی) مَن یُرِید علم الدّین والعمل به بالآثار الصّحیحه عن الصادقین (علیهم السلام) والسّنن القائمه الّتی علیها العمل. . .» (8)، اما در عین حال، کلینی خودش را خالی از اشتباه ندانسته معیار کلی « اِعرضُوها عَلَی کتاب الله فَمَا

1- کافی، ج3/133، کتاب الجنائز، باب مایعاین المؤمن والکافر، ح7، و ج7/43، کتاب الوصایا، باب بعض الورثه یقر بعتق. . . ، ح2.
2- کافی، ج1/11، کتاب العقل. . . ، ح4، و ج2/12، کتاب الإیمان والکفر، باب فطره الخلق علی التوحید، ح3، و/14 باب اذا ارادالله. . . ، ح1، و ج4/10، کتاب الزکات، باب الصدقه علی القرابه، ح1، و ج5/48، کتاب الجهاد، باب افضل ارتباط الخیل. . . ، ح3 و موارد دیگر.
3- العمیدی، دفاع عن الکافی، ج1/31.
4- شهیدثانی، منتقی الجمان، ج1/4، فائده چهارم به نقل از شهید اول در الذکری.
5- شهیدثانی، منتقی الجمان، ج1/4، فائده چهارم به نقل از شهید اول در الذکری.
6- شهیدثانی، منتقی الجمان، ج1/4، فائده1: الصحیح بما إتَّصل سنده إلی المعصوم بنقل الإمامی عن مثله فی جمیع الطبقات وان اعتراه شذوذ: هر چند که به این تعریف مؤلف ایراد می گیرد که با قید عدالت، بی نیاز از آوردن قید امامی است؛ العمیدی، دفاع عن الکافی، ج1/31.
7- یعنی تعریف قدما، حدیثی که مورد اعتماد باشد.
8- اصول کافی، ج1/8. .