فرهنگ اخلاق صفحه 106

1- 128. خزینه الجواهر، ص 658

2- 129. بحار الأنوار، ج 70، ص 76، ح 5

عزّت نفس

آدمی به اقتضای انگیزه لذّت طلبی و غریزه مهر خواهی دوست دارد عزیز و ارجمند باشد، و از عزّت و شرافت و گرانمایگی خویش لذّت می برد. بسیاری از تلاش های شبانه روزی نیز با انگیزه دستیابی به همین خواسته فطری، و در راستای اجابتِ همین نیاز طبیعی صورت می گیرد.

خدای متعال نیز که انسان را با دست توانای خویش آفریده - و به همین سبب خود را «أحسن الخالقین» خوانده - و او را به تاج «کرّمنا» تکریم، و به خلعت زیبای اختیار مزیّن فرموده، از طیّبات بهره مند و با نعمت عظمای عقل و منطق، از سایر موجودات متمایزش ساخته، پیامبران را برای هدایت او فرستاده و بهشت را ضیافتگاهی برای وی قرار داده، چیزی جز عزّت او را اراده نفرموده است.

آدمی نیز خود دوست دارد عزیز باشد و از تن دادن به مظاهر تحقیرآمیز و ذلّت و خواری، و آنچه که شرف و عزّت او را در معرض خطر قرار می دهد - حتی در مواردی که برای صیانت جان و ناموس خویش از آن ناگزیر است - به شدّت رنج برده و از آن متنفّر است.

از دیدگاه مکتب عزّت بخش اسلام نیز حفظ و حراست از این موهبت الهی به عنوان یک وظیفه دینی و انسانی مورد تأکید بوده و هیچ کس حق ندارد دیگری را تحقیر نماید. حتی در مورد شخص خود نیز مُجاز نیست عزّت خویش را - به هر دلیل و بهانه ای - دستخوش مخاطره قرار دهد.

امام صادق علیه السلام به نقل از رسول خدا صلی الله علیه وآله می فرمایند:

«قالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ: قَدْ نابَذَنِی مَنْ أَذَلَّ عَبْدِیَ الْمُؤْمِنَ».(1)