فرهنگ اخلاق صفحه 12

1- 6. اقتباس از «اخلاق فلسفی»، ج 1، ص 24 و 25

2 - قلمرو اخلاق

قوانین، طرح ها و برنامه هایی که از سوی مکتب های تربیتی ارائه می شود - به تناسب محدودیت و وسعت قلمرو بینش آنها - از نظر عمق، محتوا و ارزش علمی، دارای سطوح و درجات متفاوتی می باشد. هر اندازه که شناخت یک مکتب نسبت به دامنه توانایی ها، استعدادها و قابلیت های معنوی و جسمانی انسان، عمق بیشتری یابد، برنامه ها و قوانینِ عرضه شده از سوی آن نیز فراگیرتر گشته، از جامعیت و استحکام بیشتری برخوردار خواهد شد.

مکتب تربیتی اسلام که فرهنگ پر بار آن از منبع فیّاض وحی نشأت می گیرد و به اقتضای همین خصیصه، نسبت به ابعاد وجودی، استعدادهای فطری و نیازهای طبیعی انسان از اِشراف کامل برخوردار است، با توجّه به همه جنبه ها، ابعاد و نیازهای او، جامع ترین و کامل ترین قوانین و برنامه ها را برای تکامل و سعادت آدمی ارائه فرموده، و طبیعتاً این برنامه ها از نظر جامعیت و وسعتِ قلمرو، از عالی ترین سطح ممکن برخوردار می باشد.

از سوی دیگر، نظرات تربیتی اسلام محدود به رفتار شخصی انسان در زندگی نیست، بلکه از دیدگاه اسلام، انسان موجودی است اجتماعی و نیازمند همکاری و ارتباط با سایر همنوعان خویش. برآوردن بخش عظیمی از نیازهای معنوی و قسمت قابل توجهی از مایحتاج زندگی مادی او در سایه همبستگی، و در پرتو ارتباط با دیگران امکان پذیر می باشد. بارور شدن بسیاری از استعدادها، ارضای کثیری از گرایش های ذاتی، ظهور و بروز بسیاری از احساسات درونی و عواطف انسانی، فراهم آمدن زمینه مبارزه با صفات مذموم و ناپسند، و استقرار ملکات پسندیده در نفس، و بالاخره مقابله با بسیاری از مشکلات بزرگ زندگی، تنها در پرتو حیات گروهی و در سایه تلاش های دسته جمعی امکان پذیر می گردد.