فرهنگ اخلاق صفحه 264

3 - تدارک گذشته

هر فکر نو و ایده جدید - حقّ یا باطل - هنگامی که نخستین بار مطرح می شود چنانچه از جذابیت کافی برخوردار باشد، گروهی را به عنوان هوادار و پیرو مجذوب، و با برنامه های خود همساز و همراه می سازد، هر قدر هم که این جذابیّت بیشتر باشد آن ایده از طرفداران بیشتری برخوردار خواهد گشت.

اما نه کثرت جمعیتِ هوادار دلیل بر حقانیت آن اندیشه جدید است و نه هواداری اولیّه افراد حاکی از پایداری و استقامت آنان خواهد بود. درستی راه و حقانیّت اندیشه، نشانه روشن می طلبد. پایداری طرفدار و استقامتِ پیرو نیز خواهان گذشت زمان و آزمون در عمل است.

نشانه درستیِ راهِ کسی که در اثر تفکّر عمیق و عزم راسخ، مصمّم به پاسداری از حرمت دستورات الهی گشته، ندامت و پشیمانی از اعمال نادرست و کارهای نا شایسته گذشته است. همچنان که تلاش عملی برای تدارک امور از دست رفته سابق، تا حدود زیادی از تصمیم جدّی بر ترک همیشگی رفتار گذشته و پایداری و استقامت در آینده خبر می دهد.

کسی که حقیقتاً راه خدا را برگزیده، احکام خدا را بزرگ می شمارد، و نشانه این امر آن است که علاوه بر تلاش جدّی در زمینه انجام واجبات و پرهیز از محرّمات، از گذشته خود سخت پشیمان و بیمناک بوده، با جدّیت تمام می کوشد تا اموری را که در گذشته از او فوت گردیده، به شکل مطلوب جبران نماید.(1)