فرهنگ اخلاق صفحه 269

1- 395. سوره صفّ، آیه 10 و 11

5 - مراقبه

گرچه انسان در اثر رعایت احکام شرع و پرداختن به اذکار و عبادات مستحبی به تدریج از نشاط، نورانیت، و حال و هوایی بهره مند می گردد که پیش از این از آن برخوردار نبوده است، و همین حال و هواست که وی را بیش از پیش به پی گیری هدف متعالیش ترغیب می نماید، در عین حال، چه بسا دل بستن به همین احساس نیک نیز سبب غفلت از وظیفه اصلی، و ابزاری برای دور شدن از مقصد اعلای او گردد.

انسان خصوصاً در آغاز کار، قادر نیست به امور متعدّد توجّه نماید. همین که چیزی نظر او را به خود جلب کرده و باعث انس وی با آن شد، از امور زیادی غافل می گردد، در حالیکه نفس، فعّال و پر نشاط و پیوسته در کمین است! یک لحظه غفلت برای تاخت و تاز و میدان داری آن کافی است و در آن صورت، نه از حال خوش خبری می ماند و نه از نورانیّت عبادت اثری!

هر یک از اموری که سالک تا کنون خود را متعهد به پای بندی به آن کرده، گرچه در محدوده خود نقش مهمّی در پویایی و تحرّک او در سلوک و حرکت به سوی کمال ایفا می کند، امّا آنچه این حرکت و نشاط را دوام بخشیده، سبب ثمربخش بودن امور مذکور می گردد، تعهّدی است که سالک را موظّف به مراقبت دائمی جهت حفظ و حراست از آن امور می گرداند؛ تعهّدی که غفلت از آن به منزله از دست رفتن نتیجه همه زحمات و تلاش های وی خواهد بود.

مراقبه، رکن اساسی سلوک الی الله و چشم همیشه بیدار سالک است. تهذیب نفس و مبارزه با هواهای نفسانی بدون مراقبتِ آن به آن و لحظه به لحظه بی معناست.

سالک باید در جمیع شرایط و همه حالات، مراقب و مواظب باشد که از آنچه