فرهنگ اخلاق صفحه 288

1- 423. کافی، ج 2، ص 360، باب ذکری که در هر مجلس واجب است، ح 4

2- 424. همان، ح 7 ؛ در حدیث 11 نیز آمده است: «ای موسی! مرا در هیچ حالی فراموش مکن، زیرا از یاد بردن من دل را می میراند».

می پذیرد مگر ذکر که آن را پایانی نیست... به راستی خدای بزرگ به اندک آن راضی نگشته، و برایش اندازه ای قرار نداده که پایان بخش آن باشد. آنگاه آیه:

« یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اذْکُرُوا اللَّهَ ذِکْراً ا کَثِیراً وَ سَبِّحُوهُ بُکْرَهً وَ أَصِیلاً ».(1)

را تلاوت کرده و فرمودند:

... پدرم فراوان خدا را یاد می کردند (بسیار می شد که) من همراه ایشان می رفتم و آن حضرت مشغول ذکر خدا بودند (حتی) غذا می خوردیم و ایشان خدا را ذکر می فرمود. با مردم سخن می گفتند ولی این گفتگو ایشان را از ذکر خدا باز نمی داشت و همواره می دیدم که زبانشان به کام چسبیده لا إِلَهَ إِلّاَ اللَّه می گویند.

پیوسته ما را جمع کرده، تا طلوع آفتاب به ذکر وا می داشتند، آنان را که قادر بر خواندن بودند به خواندن قرآن امر فرموده و کسانی را که نمی توانستند بخوانند دستور به ذکر می دادند.».

آنگاه می فرمایند:

«خانه ای که در آن قرآن خوانده می شود و خدای بزرگ یاد می گردد، برکتش زیاد شده، فرشتگان در آن جا حاضر، و شیاطین از آن دور می گردند، و آنچنان که ستاره فروزان بر اهل زمین نور افشانی می کند، آن خانه برای اهل آسمان می درخشد. و خانه ای که در آن قرآن خوانده نمی شود و یاد خدا به میان نمی آید، برکتش اندک، فرشتگان از آن دور،

1- 425. سوره احزاب، آیات 41 و 42، «ای کسانی که ایمان آورده اید! خدا را بسیار یاد کنید و صبح و شام او را تسبیح گویید».

و شیاطین در آن جا حاضر می شوند.».

آن حضرت در ادامه از رسول خدا صلی الله علیه وآله نقل می کنند که فرمودند:

«آیا شما را آگاه نکنم به بهترین کارهایتان که در (بالا بردنِ) درجات شما برترین کارها، و نزد خداوندتان پاکیزه ترین آنهاست؛ برایتان از پول، و طلا و نقره بهتر، و از روبرو شدن (و جهاد) با دشمنان - که شما آنها را به هلاکت رسانده، و آنان شما را از پای درآورند - نیکوتر باشد؟

عرض کردند: بفرمایید، پاسخ دادند:

خدا را بسیار یاد کردن!

سپس امام صادق علیه السلام می افزایند:

«مردی حضور پیامبر صلی الله علیه وآله رسیده عرض کرد: بهترین مسجدیان کیست؟ فرمودند: آنکه خدا را بیشتر یاد آورد.

(همچنین) رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: هر که به او زبانی (گویا) داده شود که خدا را یاد کند، خیر دنیا و آخرت به او ارزانی گشته است. و در باره آیه: « وَ لا تَمْنُنْ تَسْتَکْثِرُ » (1) فرمودند: کار خیری که برای خدا انجام داده ای زیاد مشمار. (که آن به هدایت الهی و از فضل و توفیق او جلّ جلاله است).(2)

مولا امیر مؤمنان علیه السلام می فرمایند:

«لا هِدایَهَ کَالذِّکْرِ.».(3)

«هیچ هدایتی مانند ذکر خدا نیست».