فرهنگ اخلاق صفحه 297

1- 443. سوره منافقون، آیه 9

تکرار آیه باز ایستادم.(1)

در دبستان ازل حسن تو ارشادم کرد

بهر صیدم ز کرم لطف تو امدادم کرد

نفس بد طینت من مایل هر باطل بود

فیض بخشی تو از دست وی آزادم کرد

برای رهایی از شرّ نفس و آلودگی های نفسانی و وسوسه های شیطانی راهی جز توجّه به خدا و یاد همیشگی او نیست. تا زمانی که خود را در حضور او - جلّ جلاله - دیده و ارتباط قلبی از ساحت اقدسش منقطع نگشته، نه از حیله های نفسانی اثری، و نه از وسوسه های شیطانی خبری است، و در آن حال، نه این هر دو و نه هیچ کس دیگر هرگز قادر به فریب آدمی نخواهند بود.

امیر مؤمنان علیه السلام می فرمایند:

«أَصْلُ إِصْلاحِ الْقَلْبِ اشْتِغالُهُ بِذِکْرِ اللَّهِ.».(2)

«ریشه و اساس شایسته سازی دل، اشتغال آن به ذکر خدا و یاد اوست».

یاد حقّ روح را صفا، دل را آرامش و نفس را از اسارتِ دوستی دنیا که منشأ همه خطاهاست رهایی بخشیده و قلب را جلوه گاه محبوب و آماده دریافت فیض از جانب دوست خواهد ساخت. همچنان که غفلت از یاد خدا آدمی را از ساحت اقدس الهی دور ساخته، روحش را تیره، قلبش را مضطرب و نفسش را به بندگی و اسارتِ تعلّقات مادی و پیروی از شیاطین سوق می دهد و طبعاً او را از هر خیر و برکت و فیض و رحمت معنوی محروم می سازد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله می فرمایند:

«أَرْبَعٌ لا یُصِیبُهُنَّ إِلّا مُؤْمِنٌ: اَلصَّمْتُ وَ هُوَ أَوَّلُ الْعِبادَهِ، وَ التَّواضُعُ لِلَّهِ سُبْحانَهُ و تَعالی وَ ذِکْرُ اللَّهِ عَلی کُلِ ّ حالٍ وَ قِلَّهُ الشَّیْ ءِ یَعْنِی قِلَّهُ