فرهنگ اخلاق صفحه 318

1- 478. سوره اسراء، آیه 1

2- 479. کافی، ج 2، ص 68، باب عبادت، ح 3

3- 480. غرر الحکم، ج 2، ص 738، ف 79، ح 38

4- 481. مستدرک الوسائل، ج 11، ص 393

عبادت و آگاهی

پیشتر یادآور گشتیم که عبادت، هم راه است و هم مقصد، بنا بر این همچنان که انسان موفقیت خویش را - برای گزینش هدفی که او را به کمال مطلوب رهنمون باشد و راهی که وی را به مقصدش نایل گرداند - در گرو شناخت صحیح از هدف و راه منتخب خود به حساب می آورد، عبادت نیز بدون آگاهی صحیح و کافی نه تنها بی ثمر بلکه زیانش بیش از نفع آن خواهد بود.

امیر مؤمنان علی علیه السلام می فرمایند:

«عبادت کننده ای که بدون بصیرت و آگاهی به عبادت می پردازد همانند الاغ آسیا دور خویش گشته ولی مسیری را نمی پیماید. دو رکعت نماز از عالِم، برتر از هفتاد رکعت از نادان است. زیرا عالم اگر گرفتار فتنه گردد با دانش خود (به نیکی) از آن خارج می شود، ولی نادان به هنگام فتنه در هم کوبیده شده و از بیخ کنده خواهد شد. عمل اندک با دانش بسیار، برتر از عمل فراوانی است که با دانش اندک و شک و شبهه همراه باشد.».(1)

همچنین می فرمایند:

«أَلا لا خَیْرَ فِی عِبادَهٍ لَیْسَ فِیها تَفَقُّهٌ.».(2)

«به هوش باشید! عبادتی که از روی بصیرت و شناخت نباشد در آن خیری نیست.».

بلکه تنها بدن را خسته و عمر شریف را نابود خواهد ساخت. آن حضرت