فرهنگ اخلاق صفحه 348

1- 519. ینابیع الحکمه، ج 2، ص 372، ح 61، در این روایت، سلسله مراتب انحطاط اخلاقی بشر، از محبّت دنیا تا قساوت قلب - که خود ریشه بسیاری از انحرافات و مفاسد اخلاقی است - ترسیم گشته است. در روایت دیگری به نقل از امیر مؤمنان علیه السلام دوستی دنیا نیز ریشه یابی شده و سبب آن فراموشی مرگ معرفی گردیده است.

ردّ پای حبّ دنیا و شیفتگان دنیا را در آنها مشاهده می نماییم.

هنگامی که محبّت دنیا مملکت دل را تسخیر نماید، پرده های جهل و غرور و غفلت آن چنان بر قلب و اندیشه آدمی سایه می افکند که کمترین نشانه ای از هشیاری و بیداری - که از طبیعی ترین صفات انسانی است - در او نمانده، جز از دنیا از همه چیز غافل خواهد شد! نه از ایمان و آخرت در وجود او اثری ظاهر می گردد، و نه از عواطف انسانی در قلب وی خبری می ماند؛ بلکه حتی کمترین تلاش جهت حفظ مصالح بشری و پاسداری از سلامتی خویش نیز از او دیده نخواهد شد!

مرحوم صدوق - رضوان اللَّه علیه - در کتاب گرانقدر «کمال الدین» ضمن حدیث شریف «بلوهر و یوذاسف» - که داستان هدایت معجز آسای یک شاهزاده توسّط یکی از بندگان خدا، و مشتمل بر پندها، نکته ها، ظرایف و مَثَل های فراوان است، و اثر شگفت انگیز مطالعه آن، در دل کَندن از دنیا و مظاهر آن بسیار چشم گیر است - مَثَل زیبایی برای محبّت دنیا و غفلت حاصل از آن نقل فرموده که ذکر خلاصه ای از آن خالی از لطف نیست:

«آورده اند که فیلی مست در پی مردی افتاده، او را تعقیب می نمود. آن مرد هراسان از این سو به آن سو گریخته ناگزیر خود را داخل چاهی بیاویخت و به دو شاخه که از دیوار چاه روییده بود چنگ زده، پای در درون سوراخ هایی کرد که مارهایی چند در آن خزیده بودند. ناگهان چشمش به دو موش بزرگ سفید و سیاه افتاد که به کندن ریشه های آن دو شاخه مشغول بودند. به عمق چاه نظر افکند اژدهایی دهان گشوده را یافت که برای فرو بلعیدن او انتظار می کشد! چون سر بلند کرد، اندک عسلی که بر سر آن دو شاخه آغشته بود توجّه او را به خود جلب نمود!