- سخن ناشر 1
- سخن نخست 2
- مبادی علم اخلاق 7
- اشاره 7
- 1 - مفهوم اخلاق 9
- 2 - قلمرو اخلاق 12
- 3 - مطلق بودن اصول و ارزش های اخلاقی 14
- 4 - اهمیّت تهذیب اخلاق 18
- قسمت اول 18
- قسمت دوم 26
- 5 - جایگاه علم اخلاق 36
- 6 - معیارها و روش ها 39
- درآمدی بر مسائل علم اخلاق 45
- اشاره 45
- 1 - نفس انسانی 47
- 2 - آزمایش 55
- اشاره 70
- مسائل علم اخلاق (سلوک) 70
- 1-خواست و انگیزه 72
- الف ) اصول راهبردی 72
- 2 - پیروی از آموزگاران حقیقی 78
- 3 - جهاد با نفس 82
- اشاره 82
- آیاتی از قرآن 85
- گفتار معصومین علیهم السلام 91
- قسمت اول 91
- عزّت نفس 106
- 4 – تقوا 115
- اشاره 115
- مفهوم تقوا 116
- تقوا در قرآن 117
- تقوا در احادیث 127
- مراتب تقوا 133
- نشانه های پرهیزکاران 140
- حفظ زبان 144
- 5 - دعا و نیایش 153
- اشاره 153
- مفهوم دعا 155
- دعا در قرآن و روایات (229) 159
- شرایط دعا 163
- گفتار دانشمندان 172
- 6 - توسّل 177
- قسمت اول 177
- قسمت دوم 185
- توضیح 194
- 7 - محبّت 194
- محبّت در قرآن 195
- قسمت اول 197
- محبّت در گفتار معصومین علیهم السّلام 197
- قسمت دوم 204
- محبّت و تهذیب 210
- تحصیل محبّت 217
- نشانه های محبّین 220
- اشاره 220
- محبّین پیوسته در یاد خدایند 221
- محبّین طالب خلوت با حضرت دوست اند 223
- خداوند به بعضی از صدّیقین وحی فرستاد 224
- دل محبّین از محبّت غیرْ خالی است 226
- محبّین به اطاعت از امر محبوب عشق می ورزند 227
- محبّین دنیا را دوست ندارند 228
- محبّین طالب لقای پروردگار و مشتاق مرگ اند 231
- دوستی و دشمنی محبّین تنها برای خداست 234
- محبّین به دوستان خدا عشق می ورزند 240
- 8 - ادب حضور 250
- اشاره 256
- ب) راه کارها 256
- 1 - بازنگری 258
- 2 - عزم 261
- 3 - تدارک گذشته 264
- 4 - مشارطه 265
- 5 - مراقبه 269
- 6 - محاسبه 274
- 7 - معاتبه و معاقبه 280
- اشاره 283
- 8 – ذکر 283
- روایات و ذکر 285
- آداب ذکر 291
- مراتب ذکر 293
- اشاره 302
- مدارج تفّکر 302
- 9 – فکر 302
- 10 - حزن 307
- 11 - عبادت 309
- اشاره 309
- عبادت در روایات 313
- عبادت و آگاهی 318
- عبادت و حضور قلب 321
- سعی در عبادت 323
- الف) عوامل درونی رکود 336
- رکود 336
- 1 - جهل 336
- اشاره 336
- 2 - حبّ نفس 338
- 3 - حبّ دنیا 341
- اشاره 341
- قرآن و محبّت دنیا 350
- قسمت اول 353
- روایات و محبّت دنیا 353
- قسمت دوم 362
- دوستی مال و ثروت 371
- قسمت اول 375
- 4 - هواهای نفسانی 375
- قسمت دوم 385
- 5 - ضعف اراده 392
- 6 - پستی همّت 396
- 7 – ریا 398
- توضیح 398
- انگیزه ریا 398
- ریا در قرآن و روایات 400
- اقسام ریا 405
- نشانه های ریا 407
- 8 - عُجب 413
- اشاره 413
- مراتب عجب 420
- علاج عجب 423
- ب) عوامل بیرونی رکود 429
- اشاره 429
- 1 - فرهنگ حاکم 431
- 2 - معاشران 434
- 3 - مدعیان 435
- توضیح 438
- 4 - عصیان 438
- گناه مانع رشد است 440
- 1- ایمان 445
- ج) عوامل باز دارنده 445
1- 541. نهج البلاغه ترجمه فیض الإسلام، ص 1141، خ 115 ؛ کافی، ج 2، ص 110، ح 22
2- 542. همان، ص 714، خ 215 از موضوعاتی که بیش از هر موضوع دیگر در نهج البلاغه به آن پرداخته شده، نکوهش دنیاست. به خطبه ها و حکمت های زیر نیز مراجعه شود: ص 132 خ 45 ؛ ص 139 خ 52 ؛ ص 151 خ 62 ؛ ص 291 خ 98 ؛ ص 302 خ 102 ؛ ص 341 خ 110 ؛ ص 349 خ 112 ؛ ص 507 خ 159 ؛ ص 716 خ 217 ؛ ص 1065 نامه 68 ؛ ص 1115، ح 61 ؛ ص 1118، ح 74 ؛ ص 1150، ح 128 ؛ ص 1196، ح 243 ؛ ص 1259، ح 362 ؛ ص 1279، ح 407 ؛ ص 1296، ح 449 ؛ ص 1298، ح 455 ؛ ص 1119، ح 74 ؛ ص 1231، ح 295، و...
و پیشوای راست گویان حضرت صادق علیه السلام می فرمایند:
«دنیا مانند آب (شور) دریاست که شخص تشنه هرچه بیشتر بیاشامد تشنه تر گردد تا آنکه او را از پای درآورد.».(1)
و نیز حضرتش چنین می فرمایند:
«جُعِلَ الشَّرُّ کُلُّهُ فِی بَیْتٍ وَ جُعِلَ مِفْتاحُهُ حُبَّ الدُّنْیا.
وَ جُعِلَ الْخَیْرُ کُلُّهُ فِی بَیْتٍ وَ جُعِلَ مِفْتاحُهُ الزُّهْدَ فِی الدُّنْیا.».(2)
«همه بدی ها در خانه ای نهاده شده و کلید آن دوستی دنیاست!
خوبی ها (نیز) همه در خانه ای قرار داده شده و کلیدش بی رغبتی به دنیاست.».
امیر مؤمنان علیه السلام هم می فرمایند:
«ای مردم! از دوستی دنیا بپرهیزید که آن ریشه هر خطا، دروازه هر گرفتاری، همسایه هر فتنه و کشاننده هر مصیبت بزرگ است.».(3)
امام صادق علیه السلام فرموده اند:
«دنیا به صورت زنی کبود چشم بر حضرت عیسی علیه السلام نمایان شد. آن حضرت فرمود: چقدر شوهر کرده ای؟ عرض کرد: فراوان! فرمود: همه آنان تو را طلاق داده اند؟ گفت: نه، بلکه من آنان را کشته ام! فرمود: وای بر شوهران باقی مانده ات که چگونه از شوهران گذشته ات پند نمی گیرند...».(4)
قسمت دوم
پیش صاحب نظران ملک سلیمان باد است
بلکه آن است سلیمان که ز ملک آزاد است