فرهنگ اخلاق صفحه 407

1- 615. گرچه انسان شرعاً مجاز است در مواردی برای حفظ آبروی خویش، شرایط واقعی زندگی را از مردم بپوشاند، لیکن تفکیک آن از ریا کاری بسیار مشکل است.

همه اقسام ریا مذموم و از گناهان کبیره بوده و سبب حبط اعمال و بطلان عبادات و خروج ایمان از قلب می گردد. البته ریا در عقاید و دم زدن دروغین از ولایت و خود را به دروغ اهل صفات کریمه معرفی کردن، به مراتب از ریا در عمل خطرناک تر و ظلمت و گناهش از آن بیشتر است و ریاکار در این نوع ریا در زمره منافقین محشور می گردد.

در هر حال، ریا کار به واسطه آنکه زمام خود را به دست شیطان سپرده و غرض او از اعمال و گفتارش جلب رضایت مردم به جای خشنودی خداوند است، انوار معنوی را که روشنی بخش روح و جان و سرمایه نجات آدمی است به ظلمات که سرچشمه خسران و نکبت دنیا و آخرت است مبدّل ساخته و خویشتن را از سعادت ابدی و رحمت و فیض سرمدی محروم، و به هلاکت و شقاوت همیشگی مبتلا خواهد نمود.

نشانه های ریا

ریا نیز مانند بسیاری از مفاهیم دیگر دارای مراتب متفاوتی است که برخی روشن و بعضی حتی از دید افراد تیزبین هم پنهان می ماند. از اینرو حضرات معصومین علیهم السلام برای تشخیص آن نشانه هایی بیان کرده اند تا انسان - که به اقتضای حبّ نفس نوعاً عیوب خود را نمی بیند - بتواند با میزان قرار دادن آنها به مطالعه خود پرداخته، حدّ و حدود اخلاص خویش را بیازماید.

امیر مؤمنان و پیشوای مخلصان حضرت علی علیه السلام فرموده اند:

«ثَلاثُ عَلاماتٍ لِلْمُرَائِی: یَنْشَطُ إِذَا رَأَی النَّاسَ وَ یَکْسَلُ إِذَا کانَ وَحْدَهُ