- سخن ناشر 1
- سخن نخست 2
- اشاره 7
- مبادی علم اخلاق 7
- 1 - مفهوم اخلاق 9
- 2 - قلمرو اخلاق 12
- 3 - مطلق بودن اصول و ارزش های اخلاقی 14
- 4 - اهمیّت تهذیب اخلاق 18
- قسمت اول 18
- قسمت دوم 26
- 5 - جایگاه علم اخلاق 36
- 6 - معیارها و روش ها 39
- درآمدی بر مسائل علم اخلاق 45
- اشاره 45
- 1 - نفس انسانی 47
- 2 - آزمایش 55
- اشاره 70
- مسائل علم اخلاق (سلوک) 70
- الف ) اصول راهبردی 72
- 1-خواست و انگیزه 72
- 2 - پیروی از آموزگاران حقیقی 78
- 3 - جهاد با نفس 82
- اشاره 82
- آیاتی از قرآن 85
- قسمت اول 91
- گفتار معصومین علیهم السلام 91
- عزّت نفس 106
- 4 – تقوا 115
- اشاره 115
- مفهوم تقوا 116
- تقوا در قرآن 117
- تقوا در احادیث 127
- مراتب تقوا 133
- نشانه های پرهیزکاران 140
- حفظ زبان 144
- 5 - دعا و نیایش 153
- اشاره 153
- مفهوم دعا 155
- دعا در قرآن و روایات (229) 159
- شرایط دعا 163
- گفتار دانشمندان 172
- قسمت اول 177
- 6 - توسّل 177
- قسمت دوم 185
- 7 - محبّت 194
- توضیح 194
- محبّت در قرآن 195
- قسمت اول 197
- محبّت در گفتار معصومین علیهم السّلام 197
- قسمت دوم 204
- محبّت و تهذیب 210
- تحصیل محبّت 217
- نشانه های محبّین 220
- اشاره 220
- محبّین پیوسته در یاد خدایند 221
- محبّین طالب خلوت با حضرت دوست اند 223
- خداوند به بعضی از صدّیقین وحی فرستاد 224
- دل محبّین از محبّت غیرْ خالی است 226
- محبّین به اطاعت از امر محبوب عشق می ورزند 227
- محبّین دنیا را دوست ندارند 228
- محبّین طالب لقای پروردگار و مشتاق مرگ اند 231
- دوستی و دشمنی محبّین تنها برای خداست 234
- محبّین به دوستان خدا عشق می ورزند 240
- 8 - ادب حضور 250
- ب) راه کارها 256
- اشاره 256
- 1 - بازنگری 258
- 2 - عزم 261
- 3 - تدارک گذشته 264
- 4 - مشارطه 265
- 5 - مراقبه 269
- 6 - محاسبه 274
- 7 - معاتبه و معاقبه 280
- 8 – ذکر 283
- اشاره 283
- روایات و ذکر 285
- آداب ذکر 291
- مراتب ذکر 293
- مدارج تفّکر 302
- اشاره 302
- 9 – فکر 302
- 10 - حزن 307
- 11 - عبادت 309
- اشاره 309
- عبادت در روایات 313
- عبادت و آگاهی 318
- عبادت و حضور قلب 321
- سعی در عبادت 323
- 1 - جهل 336
- الف) عوامل درونی رکود 336
- رکود 336
- اشاره 336
- 2 - حبّ نفس 338
- 3 - حبّ دنیا 341
- اشاره 341
- قرآن و محبّت دنیا 350
- قسمت اول 353
- روایات و محبّت دنیا 353
- قسمت دوم 362
- دوستی مال و ثروت 371
- 4 - هواهای نفسانی 375
- قسمت اول 375
- قسمت دوم 385
- 5 - ضعف اراده 392
- 6 - پستی همّت 396
- 7 – ریا 398
- توضیح 398
- انگیزه ریا 398
- ریا در قرآن و روایات 400
- اقسام ریا 405
- نشانه های ریا 407
- 8 - عُجب 413
- اشاره 413
- مراتب عجب 420
- علاج عجب 423
- ب) عوامل بیرونی رکود 429
- اشاره 429
- 1 - فرهنگ حاکم 431
- 2 - معاشران 434
- 3 - مدعیان 435
- توضیح 438
- 4 - عصیان 438
- گناه مانع رشد است 440
- 1- ایمان 445
- ج) عوامل باز دارنده 445
1- 651. نهج البلاغه ترجمه فیض الإسلام، ص 1227، ح 282
نترسانیده بود (سزاوار و) واجب بود به خاطر سپاسگزاری از نعمت هایش او را معصیت نکنند.».
با عنایت به همین امر است که آن بزرگوار - همچنان که پزشکان در معالجه بیماران جسمی، پرهیز از اموری را که برای بیمار زیان بخش است، بر معالجه به وسیله دارو مقدّم شمرده اند - اجتناب از گناهان را که در حقیقت یک نوع بیماری معنوی است و انسان را از رشد و تعالی روحی باز می دارد، بر تحصیل خیرات و حسنات از طریق انجام عبادات مقدم دانسته اند.
آن حضرت می فرمایند:
«اِجْتِنابُ السَّیِّئاتِ أَوْلی مِنِ اکْتِسابِ الْحَسَناتِ.».(1)
«پرهیز از بدی ها و اعمال ناستوده، از به دست آوردن نیکی ها شایسته تر است.».
بلکه خودداری از آنها برترین نوع عبادت محسوب می گردد.
هم آن حضرت می فرمایند:
«غَضُّ الطَّرْفِ عَنْ مَحارِمِ اللَّهِ أَفْضَلُ العِبادَهِ.».(2)
«برترین عبادت، چشم پوشی از محرّمات خداوند است.».
پیشوای عبادت پیشگان حضرت سجّاد علیه السلام نیز پرهیز کننده از معصیت را از عابدترین مردم برشمرده، می فرمایند:
«مَنِ اجْتَنَبَ ما حَرَّمَ اللَّهُ عَلَیْهِ فَهُوَ مِنْ أَعْبَدِ النَّاسِ...».(3)
«کسی که اجتناب ورزد از آنچه خداوند بر او حرام نموده، از عابدترین مردم خواهد بود.».