فرهنگ اخلاق صفحه 59

1- 56. سوره عنکبوت، آیه 2 و 3

2- 57. سوره بقره، آیه 155

«قطعاً شما را با چیزی همچون ترس، گرسنگی، کاهش اموال، و (از دست دادنِ) جان ها و (از بین رفتن حاصل زحمات و) ثمرات، آزمایش می کنیم. و (تو ای رسول ما!) بشارت ده استقامت پیشگان را».

امام صادق علیه السلام نیز می فرمایند:

«مَا مِنْ قَبْضٍ وَ لا بَسْطٍ إِلّا وَ لِلَّهِ فِیهِ مَشِیئَهٌ وَ قَضاءٌ وَ ابْتِلاءٌ.».(1)

«هیچ تنگی و گشایشی نیست جز آنکه خدا را در آن، خواست و حکم و آزمایشی است».

آری، جهان با همه گستردگی و تمامی امکانات، به مثابه بوته آزمایشی است برای سنجش آدمی، تا آنچه در اوست، از صفات عالی انسانی، تا رذائل زشت اخلاقی ظاهر، و حقّ از ناحقّ، و پاک از آلوده متمایز گردد.

بروز و ظهور استعدادها و قابلیت ها - از صبر و شکیبایی، استقامت و بردباری، مجاهدت و پایداری، ایمان و فداکاری، سخاوت و جوانمردی، عدالت و نوع دوستی و مردانگی، تا بخل و حسادت، ترس و زبونی، خیانت و کینه توزی، و کفر و دو روئی - تنها از پرتو وجود فراز و نشیب های زندگی و برخورد با همین خوشی ها و ناخوشی ها میسّر می گردد و البته از این، گریزی نیست.

امیر مؤمنان علیه السلام در مقام بیان ناگزیری انسان از وقوع در فتنه و آزمایش، مردم را از پناه بردن به خدا از فتنه، بر حذر داشته، و به این دلیل که هیچ کس از آزمایش الهی معاف نیست، می فرمایند:

«کسی که پناه می برد، باید از فتنه های گمراه کننده پناه ببرد».

آنگاه با اشاره به کلام خدا که اموال و فرزندان را وسیله آزمایش معرفی