عین الحیات صفحه 201

ای ابوذر به درستی که دنیا مشغول کننده دلها و بدنهاست (از یاد خدا و کار خدا). و به درستی که حق تعالی از ما سؤال خواهد کرد از آنچه تنعم کرده‌ایم در حلال او. پس چگونه از ما سؤال ننماید از آنچه تنعم کرده باشیم در حرام او؟

ای ابوذر من از خدا سؤال کردم که بگرداند روزی هر کس را که مرا دوست دارد به قدر کفاف، و عطا فرماید به کسی که مرا دشمن دارد بسیاری مال و فرزند.

بدان که این حدیث دلالت می‌کند بر این که حلال را نیز حساب می‌باشد. و سابقا احادیث گذشت که بر صرف کردن حلال، مؤمنان را حساب نمی‌کنند. و ممکن است که مراد از مؤمنان در آنجا مؤمنان خالص باشد، و در اینجا مراد از این که از ما سؤال می‌کنند این باشد که از بعضی از افراد مسلمانان سؤال می‌کنند. یا آن که مراد از حساب نکردن آن باشد که تقاص از حسنات ایشان به ازای آن نمی‌کنند، و مراد از سؤال کردن این باشد که تفحص آنها می‌فرماید.

و بدان که احادیث در مدح کفاف بسیار واقع شده است.

چنانچه منقول است از حضرت علی بن الحسین صلوات الله علیه که: رسول خدا صلی الله علیه و آله گذشتند به شبانی که شتر چند داشت و می‌چرانید، و از او شیر طلبیدند. در جواب گفت که: آنچه در پستانهای شتران است چاشته مردم قبیله است و آنچه در ظرفهاست پسین می‌خورند. حضرت فرمود که: خداوندا مال و فرزندانش را بسیار کن، پس گذشتند به شبانی دیگر که گوسفندان خود را می‌چرانید، و از او شیر طلبیدند. او آنچه در پستانهای گوسفندان بود دوشید و با آنچه در ظرفها بود به خدمت حضرت فرستاد و یک گوسفند نیز به هدیه فرستاد و گفت: این نزد ما حاضر بود؛ و اگر زیاده احتیاج است دیگر بفرستیم. حضرت فرمود که: خداوندا به قدر کفاف او را روزی بده. بعضی از اصحاب عرض کردند که: یا رسول الله برای آن کسی که سؤال تو را رد کرد دعایی فرمودی که ماها همه آن را می‌خواهیم، و برای آن کسی که حاجت تو را برآورد دعایی فرمودی که همه ما از آن کراهت داریم. حضرت فرمود که: آنچه از دنیا کم باشد و کافی باشد بهتر است از آنچه زیاده باشد و آدمی را از یاد خدا غافل گرداند. خداوندا محمد و آل محمد را به قدر کفاف روزی بده.

و به سند معتبر از حضرت صادق علیه السلام منقول است که: حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمود که: خداوندا روزی کن محمد و آل محمد را و هر که محمد و آل محمد را دوست دارد عفت از محرمات و شبهات و کفاف در روزی، و روزی کن کسی را که دشمن محمد و آل محمد باشد بسیاری مال و فرزند. و به سند دیگر از حضرت صادق علیه السلام منقول است که: خداوند عزوجل می‌فرماید که: بنده مؤمن من محزون می‌شود از این که من روزی را بر او تنگ می‌کنم؛ و حال آن که باعث زیادتی قرب او می‌شود به سوی من. و خوشحال می‌شود بنده مؤمن که روزی را بر او فراخ گردانم؛ و حال آن که باعث دوری او می‌شود از من.

و در حدیث دیگر فرمود که: خداوند عالمیان می‌فرماید که: به درستی که خوشحالترین مردم و مقربترین ایشان نزد من بنده مؤمنی است که بهره عظیم از صلاح داشته باشد، و نیکو عبادت پروردگار خود کند، و در پنهانی بندگی خدا کند، و در میان مردم گمنام باشد، و انگشت‌نما نباشد، و روزی او به قدر کفاف باشد و صبر کند بر آن، و به زودی مرگ او را در رسد، و میراثش کم باشد، و گریه کنندگانش کم باشند.

در عمل صالح و خالص و کار برای آخرت کردن

یا أباذر طوبی للزاهدین فی الدنیا، الراغبین فی الأخره، الذین اتخذوا أرض الله بساطا، و ترابها فراشا، و ماءها طیبا، و اتخذوا کتاب الله شعارا، و دعاءه دثارا، یقرضون الدنیا قرضا.

یا أباذر حرث الأخره العمل الصالح، و حرث الدنیا المال و البنون.