تمثیلات مهدوی صفحه 94

قائم مقام

یک جمله ای از تفسیر آلوسی کشف کردم. او می نویسد: از آیه «إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلیفَهً؛(1) من در زمین خلیفه، جانشین، قائم مقام قرار می دهم. این به معنی عجز خدا نیست. ما در اداره ها قائم مقام و جانشین داریم، زیرا خیلی وقت ها نیستیم، نمی توانیم، نمی رسیم؛ پس باید کسی به ما کمک کند، اما خداوند متعال کمک نمی خواهد. بنابراین قراردادن خلیفه فقط برای مقام انسانیت است. مثل اینکه می گوییم: کعبه خانه خداست. خدا که خانه نمی خواهد. اما به احترام کعبه می گویند: خانه خدا! انتخاب جانشین از سوی خداوند متعال به این دلیل است که خدا می خواهد به بشریت احترام بگذارد. مثلاً وقتی می خواهند به کسی عزت بدهند، می گویند: تو بیا مشاور من باش. من خودم عقلم می رسد چه کنم، ولی برای اینکه یک پستی را هم به تو بدهم، می گویم: شما هم بیا و در کنار ما باش.

خداوند خودش کارهایش را می تواند انجام بدهد «یُدَبِّرُ الْأَمْر»(2) خدا خود تدبیر می کند. مدیریت می کند. ولی برای اینکه برخی از کارها را با واسطه انجام دهد، می فرماید: «فَالْمُدَبِّراتِ أَمْرا».(3) به فرشته ها هم مسئولیت تدبیر دادم. یعنی ضمن اینکه تدبیر به دست اوست، به فرشته ها هم قدرت تدبیرمی دهد.

آموزش رانندگی، یک ترمز و گازی زیر پای راننده است. یک ترمز و گاز هم زیر پای شماست، یعنی ضمن اینکه، گاز و ترمز دست خدا است،

1- بحارالانوار، ج30، ص80.
2- یونس(10)، 3.
3- نازعات(79)، 5.