الخصال صفحه 86

فصل دهم

والی مخصوصان و اطرافیانی دارد از قبیل خویشان و رفقای وابسته که طبع آنها خود خواهی و گردنکشی و بی عدالتی است، در معاملات با مردم باید:

1- آنها را از مرکزیت ولایت خود ریشه کن کنی و دست آویز آنها را راجع باین اخلاق زشت قطع کنی.

2- بهیچ کدام از اطرافیان و خویشان خود تیولی ندهی 3- اطرافیانت به پشتیبانی تو قرار دادی بزیان مردم راجع به آبیاری و کارهای شرکت نبندند که خرج و رنجش بر دیگران باشد و سودش از آنان تا آنان نعمت گوارائی برده باشند و ننگش در دنیا و آخرت بر تو بماند.

4. نسبت بخویش و بیگانه حق و عدالت را باش، در این موضوع بردباری و مراقبت را پیشه کن خویشان و اطرافیانت خوششان بیاید یا نه بملاحظه سر انجام نیک آن این موضوع سنگین را تحمل کن. زیرا عاقبت آن خوب است.

5- اگر رعیت در موضوعی گمان جور و بی عدالتی در باره تو بردند عذر خود را برای

آنها آشکار کن و با اظهارات خود رفع بدگمانی از خود بکن زیرا باین ترتیب خود را ریاضت دادی و با رعیت خوشرفتاری کردی و عذر خود را بحدی رسانیدی که رعیت را بر حق و عدالت پایداری کردی.

فصل یازدهم

اشاره

در آداب تنظیم عهدنامه صلح اگر دشمنت پیشنهاد صلحی کرد که مورد رضای خدا است آن را رد مکن زیرا صلح وسیله استراحت لشکر تو و آسایش شخص تو است از نگرانی ها و باعث امنیت بلاد است ولی:

1- از دشمنی که با او صلح کردی کاملا در حذر باش زیرا بسا که دشمن بمنظور غافلگیری عقب می نشیند، احتیاط را از دست مده و در این زمینه بخوش بینی بد گمان باش.

2- اگر پیمانی با دشمن بستی یا تعهدی نسبت باو دادی به پیمان خود وفا کن و تعهد خود را از روی امانت رعایت کن و خود را فدای عهد و پیمانت کن، زیرا مردم با همه اختلاف سلیقه و هوا و هوس خود نسبت بلزوم وفای بر عهد و پیمان از همه واجبات الهی سخت تر