- دیباچه 1
- مقدمه 4
- فصل اول: کلیات و مفاهیم 6
- ودیعه در لغت 6
- امانت در لغت 6
- اشاره 6
- ودیعه در اصطلاح 7
- عاریه 7
- امانت در اصطلاح 7
- تفاوت عاریه با ودیعه 7
- احکام امانت (ودیعه و عاریه) 8
- 1. وجوب رد امانت 8
- 2. عدم ضمان 8
- اشاره 8
- الف) در فقه 9
- اشاره 9
- اقسام و مصادیق امانت داری 9
- امانت های مادی 9
- اشاره 9
- اشاره 9
- ب) در حقوق 9
- 1. امانت داری در علوم مختلف 9
- امانت های معنوی 10
- الف) در گفتار 11
- ب) در اموال 11
- ج) منصب های حکومتی 11
- 2. امانت داری در موضوعات مختلف 11
- اشاره 11
- د) رازها و اسرار 12
- ه) ناموس مردم 13
- ز) فرائض الهی 13
- و) عقل و نیروی تفکر 13
- ح) قرآن و اهل بیت علیهم السلام 14
- ط) جان انسان 14
- ی) علم و دانش 15
- ک) میثاق بندگی 15
- یک اعضا و نیروهای درون انسان 16
- دو اسلام 16
- اشاره 16
- اشاره 16
- الف) تکالیف شرعی 16
- 3. مصادیق امانت داری در اسلام 16
- اشاره 17
- سه پست و مقام 17
- ب) مال سپرده شده 17
- سه بیت المال 17
- دو اجناس و کالاها 17
- چهار علم دین و دانش 17
- یک نامه ها و پیغام ها 17
- چهار حیوانات 18
- پنج زمین 18
- اشاره 19
- اشاره 19
- فصل دوم: امانت داری در قرآن و سخن معصومین علیهم السلام 19
- 1. امانت داری در قرآن 19
- سوره آل عمران آیه 75 19
- اشاره 19
- اشاره 20
- 2. خطای عملی 20
- 1. خطای معرفتی 20
- شأن نزول آیه 20
- پاسخ قرآن به یک انحراف 20
- خطای معرفتی و عملی اهل کتاب 20
- خیانت و سرچشمه آن 21
- اشاره 21
- شأن نزول 21
- سوره انفال آیه 37 21
- امانت دار خزائن مصر 22
- اشاره 22
- سوره یوسف آیه 54 و 55 22
- اشاره 23
- امین بودن مهم ترین سرمایه 23
- سوره اعراف آیه 68 23
- سوره تکویر آیه 21 23
- اشاره 24
- اشاره 24
- سوره احزاب آیه 72 24
- حمل امانت الهی 24
- تفسیر آیه 24
- سوره نمل، آیه 39 24
- سوره دخان آیه 18 25
- امانت داری در کلام معصومین علیهم السلام 26
- فصل سوم: عوامل و زمینه های امانت داری و خیانت ورزی 29
- اشاره 29
- الف) ایمان 29
- اشاره 29
- 1. عوامل و زمینه های امانت 29
- ب) نظارت و کنترل 30
- ج) یادآوری فواید امانت داری 30
- ه) تکریم و تشویق انسان های امین 31
- د) آشکار ساختن اهمیت امانت داری 31
- ب) غلبه هوی و هوس و دنیاپرستی 32
- 2. عوامل و زمینه های بروز خیانت 32
- اشاره 32
- الف) ضعف ایمان و عقیده 32
- اشاره 33
- 3. راه های پیشگیری از خیانت 33
- الف) تقویت پایه های ایمان 33
- ج) چیره شدن حرص و طمع بر انسان 33
- ب) تأمین نیازهای معقول و مشروع 33
- ج) توجه به عواقب شوم خیانت 34
- آثار و پی آمدهای امانت داری 35
- اشاره 35
- فصل چهارم: آثار و پی آمدهای امانت داری و خیانت ورزی 35
- اشاره 35
- 1. آثار اجتماعی امانت داری 35
- اشاره 35
- الف) افزایش سطح اعتماد عمومی 35
- ب) گسترش علم و معنویت 36
- ج) مصون ماندن بیت المال 36
- ه) گسترش محبت الهی در جامعه 37
- د) ایجاد امنیت در جامعه 37
- ب) جلب روزی و ثروت 38
- 2. آثار فردی امانت داری 38
- الف) تکامل ایمان 38
- اشاره 38
- د) جاودانگی و رستگاری 39
- ج) دوام دوستی ها 39
- عوامل بروز خیانت 40
- نتیجه بحث آثار و فواید 40
- اشاره 40
- اشاره 40
- اقسام خیانت 40
- 1. خیانت به خدا و رسول 40
- اشاره 41
- 2. خیانت به مردم 41
- الف) خیانت در اموال 41
- ج) خیانت به اعضای بدن 42
- ب) افشای رازها 42
- 1. عدم اعتماد افراد به یکدیگر 43
- آثار خیانت 43
- اشاره 43
- 3. خیانت عامل افزایش هزینه ها 44
- 4. افزایش دو رویی در جامعه 44
- 5. نابودی اقتصاد 44
- 2. خیانت مقدمه جنایت 44
- 6. سستی در دین 45
- 7. خواری و تلخ کامی 46
- 8. فقر و تنگ دستی 46
- نتیجه بحث در پی آمدهای خیانت ورزی 47
- فصل پنجم: راهکارهای رسانه ای 48
- اشاره 48
- الف) الگوسازی و شناساندن اسوه های امین در حوزه های مختلف 49
- اشاره 49
- اشاره 49
- 1. در حوزه محتوایی برنامه ها 49
- یک در قرآن 50
- دو در سیره نبوی 50
- سه در روش ائمه معصومین علیهم السلام 51
- چهار در روش علمای بزرگ دین 52
- پنج در زندگی انسان های بزرگ 53
- ب) توجه دادن مخاطبان به اهمیت و ارزش امانت داری 53
- د) آموزش های عملی امانت داری 55
- ج) تبیین آثار امانت داری و پی آمدهای خیانت ورزی 55
- ه) بیان احکام فقهی امانت داری 56
- اشاره 57
- 2. در حوزه ساختاری برنامه ها 57
- الف) استفاده از هنر 57
- ج) توجه ویژه به کودکان به عنوان تأثیرپذیرترین گروه مخاطبان 58
- ب) تکرار و مداومت داشتن بر موضوع 58
- ه) شخصیت پردازی مناسب 60
- د) استفاده از محیط خانواده 60
- و) داستان های کوتاه اثربخش 61
- ح) دیالوگ ها و رفتارهای اثربخش و مناسب 62
- ز) تحول زایی فضیلت امانت داری در افراد 62
- ط) طراحی صحنه و لوکیشن 63
- ی) مستندسازی 63
- ک) مسابقه و سرگرمی 64
- ن) طراحی برنامه های عروسکی (استفاده از شخصیت های عروسکی خلق شخصیت های عروسکی) 65
- ل) استفاده از آنونس ها و پیام های تبلیغی 65
- م) استفاده از برنامه های فکاهی و طنز 65
- س) نمادسازی 66
- ف) تهیه و ساخت برنامه هایی با موضوع کارگاه های آموزش عملی مفاهیم اخلاقی 67
- ع) تهیه سرودها و آوازهای شاد و جذاب با موضوع امانت داری 67
- اشاره 68
- فصل ششم: دستمایه های برنامه سازی 68
- 1. آیات امانت داری و خیانت ورزی 68
- اشاره 70
- 2. احادیث 70
- الف) احادیث امانت داری 70
- ب) احادیث خیانت ورزی 71
- 3. حکایات 74
- اشاره 74
- الف) جوان فقیر و کیسه طلا 74
- ب) نوید و ندا 75
- ج) احسان و کتاب امانتی 76
- د) گرمابه و دزد 77
- ه) امانت داری واقعی 78
- و) داستان یک شهید 79
- 4. جملات کوتاه 80
- 5. اشعار 82
- 6. تاک شو 84
- پرسش هایی گزارشی و برنامه سازی 86
- 1. بایدهای برنامه سازی 88
- اشاره 88
- فصل هفتم: بایدها و نبایدهای کلی در برنامه سازی و محورهای کلان برنامه ریزی 88
- 3. محورهای برنامه سازی 89
- 2. چالش ها و آسیب ها 89
- خاتمه 91
- الف) کتاب 93
- کتاب نامه 93
- اشاره 93
- ب) مقاله 96
- ج) سایت های اینترنتی 96
حمل این امانت ابا کردند و از این کار هراس داشتند، ولی در این میان انسان، این اعجوبه عالم آفرینش، جلو آمد و آن را بر دوش کشید».(1)
خداوند در سوره مؤمنون آیه 8 می فرماید: «وَالَّذِینَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ؛ و آنها که امانت ها و عهد خود را مراعات می کنند.» حفظ و ادای امانت و پای بند بودن به عهد و پیمان در برابر خالق و خلق، از صفات برجسته مؤمنان است.
دلیل بر عمومیت مفهوم امانت در اینجا علاوه بر گستردگی و اطلاق لفظ، روایات متعددی است که در تفسیر امانت وارد شده است. گاهی امانت به معنای امامتِ امامان معصوم تفسیر شده است، که هر امام آن را به امام بعد از خود می سپارد، و گاه به مطلق ولایت و حکومت.
زراره، از شاگردان بزرگ امام محمد باقر علیه السلام و امام صادق علیه السلام ، چنین می گوید: «منظور از جمله «أَن تُؤدُّواْ الأَمَانَاتِ إِلَی أَهْلِهَا» (آیه 58 سوره نسا)، این است که ولایت و حکومت را به اهلش واگذارید».(2)
سوره دخان آیه 18
سوره دخان آیه 18
أَنْ أَدُّوا إِلَیَّ عِبَادَ اللَّهِ إِنِّی لَکُمْ رَسُولٌ أَمِینٌ؛ ای بندگان خدا، آنچه را به شما دستور داده است، انجام دهید و در برابر من تسلیم شوید که من فرستاده امینی برای شما هستم.(3)
با رجوع به این آیات می فهمیم که فضیلت اخلاقی امانت داری بسیار مهم است و مباحث فراوانی را شامل می شود و امانت داری می تواند مانند شاخص مهم انسانی و الهی عمل کند. امانت دار تحسین و خائن نکوهش می شود.
1- تفسیر نمونه، ج 17، ص 451.
2- تفسیر نمونه، ج 14، صص 199 و 200.
3- تفسیر نمونه، ج 21، ص 168.