وسعت دل: شرح صدر در سیره پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم صفحه 98

این یک بیان جامعی از امام باقر علیه السلام است. می فرماید: آنچه شما در ذهنیت خود درست کردید، مخلوق و موهوم و ساخته شده ذهن شما و برای خود شماست و ناگزیر بی اساس بوده و به درد شما نمی خورد، و به خود شما باز می گردد. خدا ماوراء آن هاست. و این جمله بسیار زیبایی درباره توحید است. قرآن از باب ناچاری می گوید:

اللهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ؛ خداوند نور آسمان ها و زمین است.

نور وجود

مرحوم آیت الله بهاء الدّینی می فرمودند: نور یعنی وجود، یعنی هستی، یعنی هستی مطلق. این شعر مولانا خیلی زیبا و حکیمانه است!

م_ا عدم هاییم هست_ی ها نم_اتو وجود مطلقی هستی ما

ما عدم هاییم. ما چه داریم؟ حول ما، قوّه ما، ظاهر ما، باطن ما، جسم ما، روح ما، هر چه هست، خیال و وهم ما، هر چه در آن وجود باشد، از آن اوست. ما چه داریم؟ هیچ!

واقعاً توحید را در این شعر بسیار زیبا بیان کرده است. ما عدم هاییم هستی ها نما، یعنی هستی نما هستیم. هست اوست، و نیست ماییم! او هست، او دارد نشان می دهد.

کُلُّ مَنْ عَلَیْها فانٍ؛(1) همه کسانی که روی زمین هستند. فانی هستند.

ما عدم هاییم هستی ها نما *** تو وجود مطلقی هستی ما